Back

ⓘ Արի Թօփուզխանեան




                                     

ⓘ Արի Թօփուզխանեան

Արի Թօփուզխանեան, հանրածանօթ գիտնական, Ճարտարագէտ, խմբագիր, թարգմանիչ, հեղինակ, դասախօս, նախաձեռնողն է "Մաքինթոշ" համակարգիչներու մէջ հայ տառերու եւ յայտագրերու տեղադրութեան: Նախկին գիտաշխատող Ֆրանսայի Գիտահետազօտական Ազգային Կեդրոնին մէջ։ Դոկտ. Արի Թօփուզխանեան "Նոյեան Տապանի Հետքերը Արարատ Լերան Վրայ" շարժանկարը հայերէնի վերածած է:

                                     

1. Կենսագրութիւն

Դոկտ. Արի Թօփուզխանեան ծնած է Պէյրութ եւ յաճախած Ազգային Սահակեան վարժարանը, երկրորդական կրթութիւնը՝ ֆրանսական Լիսէն Lycée Français de Beyrouth, Բարձրագոյն կրթութիւնը՝ Պէյրութի Ճարտարագիտական համալսարանըEcole Supérieure d’Ingénieurs de Beyrouth, ապա Լիոնի համալսարանը Université Claude Bernard-Lyon I, ուր պատրաստած է իր դոկտորական աւարտաճառը եւ պաշտօնավարած է որպէս գիտաշխատող Ֆրանսայի Գիտահետազօտական Ազգային Կեդրոնին մէջ։ Ան հեղինակ է զանազան յօդուածներու եւ ուսումնասիրութիւններու, ինչպէս նաեւ նախաձեռնողն է "Մաքինթոշ" համակարգիչներու մէջ հայ տառերու եւ յայտագրերու տեղադրութեան, որոնց գործածութեան մասին դասաւանդած է Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի տպարանի եւ Երեւանի Մատենադարանի աշխատակիցներուն:

                                     

2. Դասախօսութիւն "Նոյեան Տապանի Հետքերը Արարատ Լերան Վրայ" Պէյրութ, Լիբանան

Կազմակերպութեամբ Հաճնոյ Հայրենակցական Միութեան, Ուրբաթ, 22 Փետրուար 2019-ին՝ երեկոյեան ժամը 7-ին, տեղի ունեցաւ իւրայատուկ դասախօսութիւն մը՝ նիւթ ունենալով "Նոյեան Տապանի Հետքերը Արարատ Լերան Վրայ":Դասախօսութիւնը կը հովանաւորէր գաղութիս բարեջան Առաջնորդ Գերշ. Տ. Նարեկ Արք. Ալեէմեզեան, զոր կը ներկայացնէր Արժ. Տ. Նարեկ Ա. Քհնյ Հեճինեան:

Օրուան դասախօսը՝ Դոկտ. Արի Թօփուզխանեան նշեց թէ կը հետեւէր Արարատի գագաթին վրայ ամերիկացի քրիստոնեաներու կատարած փնտռտուքներուն, եւ երբ կարողացաւ ձեռք բերել անոնց մէկ խումբին պատրաստած շարժանկարը, յանձն առաւ անոր հայերէնի թարգմանութիւնը:

Ապա ներկաները մեծ հետաքրքրութեամբ հետեւեցան շարժանկարին, ուր դիտեցին բազմաթիւ մասնագէտներու կատարած հետախուզութիւնները, որոնք գիտական տուեալներով փաստեցին որ Նոյեան Տապանը հանգչած է Արարատ լերան վրայ:

                                     

3. Արարատ" Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիայի 25-ամեակը – Փարիզ, Ֆրանսա

Փետրուար 2012-ին, Փարիզի 9-րդ շրջանի թաղապետարանի "Ռոսինի" սրահին մէջ, հանդիսաւոր բացումը տեղի ունեցաւ "Արարատ" Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիայի կազմակերպած երկօրեայ գիտաժողովին։ Այս միջոցառումը նպատակ ունէր տօնելու Ակադեմիայի հիմնադրման 25-ամեակը։Լեզուաբանութեան յատկացուած նիստին նախագահողը Արի Թօփուզխանեանն էր։

Ակադեմիան կը միաւորէ աշխարհի զանազան երկիրներէ՝ աւելի քան հարիւր անդամներ, գլխաւորաբար՝ ճշգրիտ եւ բնական գիտութիւններու ներկայացուցիչներ, բայց նաեւ՝ մարդկային գիտութիւններու մասնագէտներ։ Միջազգային այս գիտաժողովը, որ 5-րդն էր, կը նուիրուէր միաժամանակ նշանակալից հինգ տարեդարձներու – հայ տպագրութեան 500-ամեակին, Սայեաթ Նովայի եւ Ժան-Ժաք Ռուսոյի ծննդեան 300-ամեակին, Ֆրիտեոֆ Նանսէնի ծննդեան 150-ամեակին եւ Հայաստանի վերանկախացման 20-ամեակին։

                                     

4. "Արարատ" Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիայի 30- ամեակը – Ժընեւ, Զուիցերիա

Բացառիկ պայմաններու տակ եւ հեղինակաւոր վայրի մը մէջ է որ Արարատ Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիան կազմակերպեց իր 7-րդ գիտաժողովը՝ 5-7 Սեպտեմբեր 2016-ին, միաժամանակ տօնելով իր հիմնադրութեան 30-ամեակը։ 33 տարբեր երկիրներէ բարձրորակ գիտնականներ իրենց մասնակցութիւնը բերին, արդարացնելով Ակադեմիային Միջազգային յորջորջումը, մանաւանդ որ նիստերը տեղի ունեցան խաղաղարար Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Ժընեւի Ազգերու Պալատին մէջ։ Ձեռնարկը ձօնուած էր քանի մը օր ետք՝ ամսուն 21-ին մայր հայրենիքին մէջ տօնուող Հայաստանի Գ. Հանրապետութեան հիմնադրութեան 25-րդ տարեդարձին։ Գիտաժողովին բնաբաններն էին՝ Հիմնական եւ Կիրառական Գիտութիւններ, Գիտական Մշակոյթ, Լեզուաբանութիւն, Շրջավայր, եւ Խաղաղութիւն։ Լեզուաբանութեան Եւ Գիտական Մշակոյթի նիստին նախագահողն էր Արի Թօփուզխանեան, իսկ իր զեկոյցին նիւթն էր հայերէն տպագիր Սուրբ Գիրքին 350-ամեակը։

                                     

5. "Համակարգչային Աստուածաշունչ" ի Համահրատարակիչ

Հինգշաբթի, 6 Նոյեմբեր 2003-ին, Պէյրութի Հայկազեան Համալսարանին մէջ Արի Թօփուզխանեան ներկայացուց "Համակարգչային Աստուածաշունչ" ը. զեկուցողը քանի մը տարի առաջ, Հայաստանի Քրիստոնէացման 1700-ամեակին առթիւ, խմբային թարգմանութեան մաս կազմած էր՝ արեւմտահայերէն Աստուածաշունչը վերամշակելով։ Հետագային այդ հայերէն տարբերակը ընդգրկել տուաւ համակարգչային խտասալիկի մը մէջ, ուր Աստուածաշունչը արձանագրուած է ուրիշ եօթը լեզուներով եւ կարելի է զայն հետազօտել:

                                     

6. Հասարակական Գործունէութիւններ

  • Զեկոյց "Հայալեզու Մամուլը Ֆրանսայի Մէջ" գիտաժողովին՝ "Բանբեր Ամսագրի Նպաստը Սփիւռքահայ Մամուլի Զարգացման" խորագրով Փարիզ, 2019
  • Կազմակերպութիւն "Արարատ Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիա" յի "Զ. Միջազգային Գիտաժողով" ին Երուսաղէմ, 2014
  • Յօրինում "Մաքինթոշ" համակարգիչներու յատուկ օտար 17 լեզուներու տառատեսակներու 1987
  • Մասնակցութիւն "Հայ Էներկեդիկներու Առաջին Համաժողով" ին Երեւան,1992
  • Ձայնասփռում գիտա-կրօնական հաղորդումներու Մոնթէ-Գարլոյի Ռատիոկայանի հայերէն հոգեւոր յայտագրերու ծիրէն ներս 1979-էն սկսեալ
  • Հրատարակութիւն "Եզրաբանական Խորհուրդի Երկրորդ Ուղեցոյց" ին Մարսէյլ, 1994
  • "Մաքինթոշ" համակարգիչներու գործածութեան դասաւանդութիւն Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի տպարանի ու Երեւանի Մատենադարանի աշխատակազմերուն 1988-էն սկսեալ
  • Կազմակերպութիւն "Հայ Գիտնականներու եւ Ճարտարագէտներու Երկրորդ Համաշխարհային Համաժողով" ին Փարիզ, 1993
  • Նախաձեռնութիւն լուսատիպ մեքենաներու պաստառներուն վրայ հայ տառերու ցուցադրութեան 1980-էն սկսեալ
  • Համահիմնադրութիւն "Լիոն-Երեւան Ընկերակցութեան" Լիոն,1992
  • Համահրատարակութիւն "150-ամեակի Նոր Կտակարան" ին Պէյրութ, 1995
  • Կազմակերպութիւն "Արարատ Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիա" յի "Թ. Միջազգային Գիտաժողով" ին Փարիզ, 2018
  • Համահիմնադրութիւն "Ֆրանսեւհայկական Յառաջադրումի Ընկերակցութեան" Մարսէյլ, 1994
  • Յօրինում "Մաքինթոշ" համակարգիչներու յատուկ՝ Նոր Գալետոնիոյ "աժիէ" բարբառի տառատեսակին 1995)
  • Հրատարակութիւն "Եզրաբանական Խորհուրդի Առաջին Ուղեցոյց" ին Մարսէյլ, 1993
  • Համահիմնադրութիւն եւ Ընդհանուր Քարտուղարութիւն "Արարատ Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիա" յի Փարիզ, 1986-էն սկսեալ
  • Կազմակերպութիւն "Արարատ Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիա" յի "Է. Միջազգային Գիտաժողով" ին Ժընեւ, 2016
  • Նախաձեռնութիւն երրորդ սերունդի "Մաքինթոշ" համակարգիչներուն մէջ հայ տառերու եւ յայտագրերու գործածութեան 1984-էն սկսեալ
  • Համահրատարակութիւն "1700-ամեակի Աստուածաշունչ" ին Պէյրութ, 2001
  • Մասնակցութիւն "Հայ Գիտնականներու եւ Ճարտարագէտներու Առաջին Համաշխարհային Համաժողով" ին Լոս Անճըլըս, 1989
  • Խմբագրութիւն "Բանբեր" ամսաթերթի 1973-էն սկսեալ
  • Ֆրանսերէնի թարգմանութիւն գերմանացի գիտնական Bernhard Philberth -ի հեղինակած "Guerre Atomique et Prophétie Biblique" գրքին 1973
  • Յօրինում "Մաքինթոշ" համակարգիչներու յատուկ՝ Չատի "լաքա" բարբառի տառատեսակին 1996
  • Կազմակերպութիւն "Արարատ Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիա" յի "Ե. Միջազգային Գիտաժողով" ին Փարիզ, 2012
  • Դասախօսութիւններ "1700-ամեակի Աստուածաշունչ" ին եւ "Բամալեզու Համակարգչային Համաբարբառ" ին մասին հայաշատ 30 քաղաքներու մէջ 2002-2011
  • Նշանակում Հայաստանի "Գիտութիւն եւ Տեխնիկա" գիտահանրամատչելի հանդէսի Խմբագրական Կազմին մէջ Երեւան, 1992
  • Համակազմակերպութիւն "Պետութիւն եւ Հաշմանդամներու Հարցերով Զբաղուող Հասարակական Կազմակերպութիւններ" գիտաժողովին Երեւան, 1998
  • Համահիմնադրութիւն եւ վարչական պատասխանատուութիւն "Յոյս Հայաստանի Համար" Ընկերակցութեան Լիոն, 1994-էն սկսեալ
  • Համահիմնադրութիւն "Արեւմտահայ Աշխարհաբարի Եզրաբանական Խորհուրդ" ին Մարսէյլ, 1989
  • Կազմակերպութիւն "Արարատ Գիտութեանց Միջազգային Ակադեմիա" յի "Ը. Միջազգային Գիտաժողով" ին Ժընեւ, 2017
  • Համահրատարակութիւն "Համակարգչային Աստուածաշունչ եւ Բազմալեզու Համաբարբառ" խտասալիկին
  • Համահիմնադրութիւն "Ֆրանսեւհայկական Անկարներու Լիոնեան Ընկերակցութեան" Լիոն, 1998


                                     

7. Աղբիւրներ

  • Նոյեան Տապանի Հետքերը Արարատ Լերան Վրայ լուսանկարներ
  • Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան 100-ամեակի Տօնակատարութիւն Փարիզի մէջ Ֆրանսերէն բնագրէն թարգմանուած՝ Արի Թօփուզխանեան
  • Փարիզում նշվեց "Արարատ" միջազգային ակադեմիայի 25 ամեակը "ԱՐԱՐԱՏ" ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ 25ԱՄԵԱԿԸ ԵՐԿՕՐԵԱՅ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ ՓԱՐԻԶԻ 9ՐԴ ՇՐՋԱՆԻ ԹԱՂԱՊԵՏԱՐԱՆԻՆ ՄԷՋ