Back

ⓘ Ամրտոլու Վանք




                                     

ⓘ Ամրտոլու Վանք

Հիմնադրման ժամանակն անորոշ է։ 14-րդ դարէն յիշուած են հայ եպիսկոպոսներ։ 15-րդ դարէն եղած է գրչութեան խոշոր կենդրոն։ Նոյն դարին մէջ գրիգոր Տաթեւացիի աշակերտ Դանիէլ վարդապետը Ամրտոլու վանքի մէջ հիմնած է հոգեւոր դպրոց։ Դասաւանդած են կրօնագիտութիւն, աստուածաբանութիւն եւ տրամաբանութիւն։ Կրթական գործը շարունակած են Յովհաննէս Համշենցին, Գրիգոր Արճիշեցին, Ներսէս Մատաղը, Ներսէս Բաղիշեցին, Ներսէս Ամկեցին, Յովհաննէս Տարոնեցին։ Բարսեղ Աղբակեցին վերծանած է վանքի մատենադարանի իմաստասիր․ գիրքերը, ընդարձակած դասատունը, բարեփոխել ուսումնական ծրագրերը, դասաւանդուող առարկաներուն աւելացրած իմաստասիրութիւնը, ճարտասանութիւնը, քերականութիւնը։ Դպրոցը մեծ համբաւ ձեռք բերած է Ներսէս Մոկացու ժամանակ։ Այստեղ սորվելու եկած են Հայաստանի տարբեր մասերէն։ Ամրտոլու վանքը կը ծաղկէր ապրել յատկապէս 18-րդ պատմիչ-գիտնական Վարդան վարդապետ Բաղիշեցու 42 տարիներու արգասաւոր առաջնորդութեան ժամանակաշրջանին մէջ։ Անոր օրօվ սկսած են դասաւանդել նաեւ հայ մատենագրութիւն, մանրանկարչութիւն, որմնանկարչութիւն, եւ վանքի դպրոցը վերածուած է համալսարանի։ Վարդան Բաղիշեցիի վախճանուելէն յետոյ 1704 Ամրտոլու վանքի դպրոցը չէ գործած։ Վանքին մէջ բարձր մակարդակի հասած է գրչութեան արուեստը, ձեռք բերուած են հին ձեռագրեր, որոնք նորոգուած են։ Այդտեղ ընդօրինակուած են Փաւստոս Բուզանդի, Կորիւնի, ղազար Փարպեցու, Սեբէոսի, Ղեւոնդ Երէցի, Ասողիկի, արիստակես Լաստիւերցու, թովմայ Մեծոփեցու եւ այլոց երկերը։ Մեծ հռչակ վայելած է Ամրտոլու վանքի մեծարժէք մատենադարանը։ Պահպանուած է Վարդան Բաղիշեցու կազմած վանքի գրացուցակը։ Ամրտոլու վանքի նշանաւոր սաներէն են կ․ Պոլսի պատրիարք Յովհաննէս Կոլոտ Բաղիշեցին, Երուսաղէմի պատրիարք Գրիգոր Շղթայակիրը եւ այլք։ Ամրդոլու վանքի եկեղեցիին մէջ ամփոփուած են Բարսեղ վարդապետը, Վարդան վարդապետ Բաղիշեցին եւ այլ նուիրեալներ։ Ամրտոլու վանքն աւիրուած եւ ամայացած է 1915-ին․ ձեռագրերի մաս մը եւ ունեցուածքը կողոպտած են թուրքերը։

                                     

1. Գրականութիւն

  • Քրիստոնեայ Հայաստան հանրագիտարան, Երեւան, "հայկական Հանրագիտարան հրատարակչութիւն Պոակէ", 2002 - 41-42, էջեր 41-42 - 1076 էջ։
  • Ակինեան Ն․, Բաղեշի դպրոցը, Վեն․, 1952