Back

ⓘ Եկեղեցական Տօներ




Եկեղեցական Տօներ
                                     

ⓘ Եկեղեցական Տօներ

Եկեղեցական տօներ, աստուածապաշտութեան կամ ծէսի եւ պաշտամունքի բաղկացուցիչ հիմնական բաժիններէն։ Կը կատարուին եկեղեցական հանդիսաւոր արարողութիւններով, նուիրուած են որոշակի դէպքերու ու անձերու ոգեկոչումներուն կամ ուղղակի միջոց են հոգեւոր խորհրդածութիւններու։ Նպատակն է նուիրուիլ օրուայ խորհւորդին, Աստուծոյ փառաբանութեան եւ կրօնական պաշտամունքին, ապրիլ հոգեւոր բարեպաշտական կեանքով եւ խորհիլ հոգեւոր արժէքներու մասին։ Քրիստոնեական, ինչպէս եւ Հայ եկեղեցւոյ տօները նուիրուած են Յիսուս Քրիստոսին, Աստուածածնին, խաչին, սուրբերուն եւ մարտիրոսներուն, ինչպէս նաեւ ազգ-եկեղեցական նշանակութիւն ունեցող իրադարձութիւններուն ։ Շարք մը քրիստոնէական տօներու հետ միախառնուած են նաեւ հեթանոսական շրջանի տօներու որոշ տարրեր եւ ժողովրդական սովորոյթներ։ Կիրակին Տերունական օր է, նուիրուած է Յիսուս Քրիստոսի Յարութեան եւ միշտ կը նշուի իբրեւ եկեղեցական տօն։ Շաբաթուայ մնացած օրերը սրբոց եւ պահոց օրեր են։

                                     

1. Հայ եկեղեցւոյ գլխաւոր հինգ եկեղեցական տօներ

Հայ եկեղեցւոյ գլխաւոր հինգ եկեղեցական տօները կը կոչուին Տաղաւար.

  • Սուրբ Ծնունդ եւ Աստուածայայտնութիւն
  • Վարդավառ։
  • Սուրբ Զատիկ
  • Խաչվերաց
  • Վերափոխումն Սուրբ Աստուածածնի

Այդ տօներու յաջորդ օրը մեռելոց է, կը կատարուի գերեզմանօրհնէք։ Հայ եկեղեցին տարուայ օրերը բաժնած է երեք հիմնական խումբի տօներ, սրբոց մարտիրոսաց օրեր կամ սրբոց յիշատակներ եւ պահոց օրեր։ Տօները կը բաժնուին չորս խումբի.

  • Աստուածածնի տօներ,
  • Տէրունի տօներ նուիրուած Քրիստոսի փրկագործ տնօրինութեան յիշատակներուն,
  • Եկեղեցւոյ տօներ
  • Խաչի տօներ,

Աստուածածնի, Խաչի եւ Եկեղեցւոյ տօները Տէրունի տօներու մասեր են եւ նոյնպէս կը համարուին Տէրունի, քանի որ կը կատարուին ի պատիւ եւ յանուն Տիրոջ։ Սրբոց օրերը նուիրուած են սուրբերու յիշատակին։ Հայ եկեղեցին ունի Ընդհանրական Տիեզերական եկեղեցւոյ սուրբերու եւ զուտ Հայ եկեղեցւոյ սուրբերու տօներ։ Սուրբերու կարգին դասուած են նաեւ հրեշտակները, որոնց նուիրուած տօներ եւս ունի Հայ եկեղեցին։ Հայ եկեղեցւոյ տօները կ՚ըլլան շարժական եւ անշարժ։

                                     

2. Անշարժ եւ շարժական տօներ

Անշարժ տօներ

Անշարժ են այն տօները, որոնք հաստատուն կերպով կապուած են ամսաթիւերուն եւ ոչ թէ շաբաթուայ օրերուն։ Անոնք են 5 Յունուարէն մինչեւ 13-ը ներառող իննեակ օրերու տօները.

  • Սուրբ Ծննդեան եօթնեակը կամ ութօրեքը 7-12 Յունուար
  • Ընծայումն Աստուածածնի 21 Նոյեմբեր
  • Տեառնընդառաջ 14 Փետրուար
  • Աւետում 7 Ապրիլ
  • Ծնունդ Աստուածածնի 8 Սեպտեմբեր
  • Անուանակոչութիւն 13 Յունուար
  • Ճրագալոյց Սուրբ Ծննդեան 5 Յունուար
  • Սուրբ Ծնունդ եւ Աստուածայայտնութիւն 6 Յունուար
  • Յղութիւն Աստուածածնի 9 Դեկտեմբեր։

Հաստատուն օրեր ունին Աստուածածնի Վերափոխման 15 Օգոստոս եւ Խաչվերաց 14 Սեպտեմբեր տօները, բայց Հայ եկեղեցին զանոնք կը նշէ այդ օրերուն ամենամօտ Կիրակի օրը։ Սրբոց յիշատակը կը կատարուի ոչ թէ ամիսներու հաստատուն օրերով, այլ եօթնեակի դրութեամբ, որ շաբաթներու յաջորդութիւնն է։ Շաբաթուայ մէջ միայն Երկուշաբթի, Երեքշաբթի, Հինգշաբթի եւ Շաբաթ օրերուն կրնան սուրբերու յիշատակները նշուիլ։

Շարժական տօներ

Շարժական տօները կապուած են Սուրբ Զատիկ Յարութեան տօնի հետ համաձայն Լուսնի լրումին։

                                     
  • երիտասարդներուն կը կերցնէին, որպէսզի իրենց սրտի փափաքը կատարուի մուրազնուն հասնին Կարօ Պետրոսեան, Հայաստանեայց եկեղեցւոյ տօներ եւ ազգային աւանդութիւններ
  • ատեն կրակը Անոր առջեւէն պիտի երթայ: Կարօ Պետրոսեան, Հայաստանեաց եկեղեցւոյ տօներ եւ ազգային աւանդութիւններ qahana.am կայքի մէջ: ՀՀԻ, Կրօն համացանցային նախագիծ
  • քրիստոնէութեան ընդունումէն անմիջապէս ետք, հռովմէացիները կը շարունակէին հեթանոսական տօներ նշել Բանն այն է, որ 25 Դեկտեմբերին մեծ շուքով կը նշուէր արեւի դից Միհրի
  • քառուղիներու մէջ հայ ժողովուրդը պահպանած է ազգային, պետական ու եկեղեցական շարք մը տօներ Որոշ տօներ ալ մոռացութեան մատնուած են Հայկական տօներուն յատուկ են մեծ
  • անուանումը Սրբոց թարգմանչաց վարդապետացն մերոց հայ ժողովուրդի ազգային - եկեղեցական տօներէն է, կը նշուի Սուրբ Խաչի տօնի չորրորդ կիրակիին յաջորդող Շաբաթ օրը
  • Տաղաւար կամ Տաղաւար Տօներ կը կոչուին Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ հինգ Տէրունի տօները, որոնք ունին շաբաթապաս Պահք նաւակատիք, մեռելոց եւ կը տեւեն քանի մը
  • նաեւ Առաջաւորք, կը նշանակէ առաջինը Անիկա կը տեւէ հինգ օր, ունի սրբական տօներ Շաբաթավերջը Ս. Սարգիս զօրավարի տօն եւ կը կոչուի ժողովրդական Ս. Սարգիսի
  • անմահ հեղինակը մահ. 1830 1446, Թովմա Մեծոփեցի, պատմիչ, մանկավարժ, եկեղեցական մշակութային եւ հասարակական գործիչ ծն. 1378 1921, Ստեփան Չորլեան
  • 130 - րդ նահանջ տարիներուն 131 - րդ օրն է 1812, Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի, եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ, բանասէր - պատմաբան, մանկավարժ, թարգմանիչ Մխիթարեան
  • Պաւղոս Բ. պապի յուղարկաւորութեանը 1880, Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի ծն.1812 եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ, բանասէր - պատմաբան 1909, Հելենա Մոզեյեւսքա Helena