Back

★ Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւն



Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւն
                                     

★ Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւն

Հայաստանի Սահմանադրութիւնը Հայաստանի իրաւական համակարգի հիմքն է՝ երկրի հիմնական օրէնքը, որուն պէտք է համապատասխանեն միւս բոլոր օրէնքները։ Սահմանադրութիւնը նաեւ արժէքաբանական-գաղափարական փաստաթուղթ է, որ կը սահմանէ հասարակութեան կազմակերպման ամենահիմնական սկզբունքները, որոնց գործնական կիրառման եւ ամրապնդման պէտք է ձգտի պետութիւնը։

                                     

1. Պատմական ակնարկ

Ժամանակակից իմաստով սահմանադրութիւնները՝ իբրեւ պետութեան գրուած հիմնական օրէնք, նոր ժամանակաշրջանի երեւոյթ են։ Այդպիսի առաջին սահմանադրութիւն Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու 1787-ին Սահմանադրութիւնն է, որ կը գործէ մինչ օրս՝ իհարկէ, աւելի քան 200 տարուան ընթացքին կատարուած էական փոփոխութիւններով։

Եւրոպայի մէջ առաջին սահմանադրութիւնները ընդունուած են 1791-ին՝ նախ՝ այդ տարուայ 3 Մայիսին, Լեհաստանի մէջ, այնուհետեւ՝ նոյն տարուան 3 Սեպտեմբերին, Ֆրանսայի մէջ։

Սակայն "սահմանադրութիւն" եզրը շատ աւելի հին պատմութիւն ունի։ Ընդունուած է ըսել, որ եզրը կը ծագի լատինական "constitution" բառէն, որ կը նշանակէ "սահմանում", "կառուցուածք" ։ Իսկ դեռեւս Ք.ա. 4-րդ դարուն անտիկ յոյն մտածող Արիստոտէլը "սահմանադրութիւն" հասկացութիւնը կ՚օգտագործէր պետութեան կառուցուածքի, պետական իշխանութեան արդիւնաւէտ կազմակերպման, անոր՝ ժողովրդավարական եւ արդարացի ըլլարու մասին խօսելու ժամնակ։

Հին Յունաստանի եւ Հին Հռոմի մէջ երկար ժամանակ սահմանադրութիւն կը կոչուէին նաեւ կայսրերու, միապետներու ընդունած իրաւական արարքները։

Հայկական իրականութեան մէջ կ՚առանձնանայ 5-րդ դարուն Վաչական թագաւորի նախաձեռնութեամբ ընդունուած "Կանոնական սահմանադրութիւնը" ։ Վաչականը Նուարսակի 484-ին պայմանագրէն ետք Արցախ-Ուտիք իշխանութիւնը հռչակած էր իբրեւ թագաւորութիւն, որ ճանչցուած էր Պարսկաստանի կողմէ։ Կանոնական սահմանադրութիւնը յատկանշական է այն առումով, որ մշակուած եւ ընդունուած է ժամանակի աշխարհիկ եւ հոգեւոր իշխանութեան ներկայացուցիչներու լայն ընդգրկմամբ։ Այդուհանդերձ, Վաչական թագաւորի Աղուէն ամառանոցին մէջ ընդունուած Կանոնական սահմանադրութիւնը հիմնականին կը կարգաւորէր հոգեւոր կեանքի յարաբերութիւնները։

Հայո պատմութեան մէջ Սահմանադրութեան նախագծման ամենահամարձակ փորձերէն է 18-րդ դարուն Հայաստանի ազատագրութեան Մատրասի խմբակի, մասնաւորապէս՝ Շահամիր Շահամիրեանի կողմէ շարադրուած "Որոգայթ փառացը", որ միաժամանակ ե՛ւ Հայաստանի ազատագրութեան ծրագիր էր, ե՛ւ ապագայ անկախ Հայաստանի սահմանադրութեան նախագիծը։ "Որոգայթ փառացը" ամբողջութեամբ հիմնուած էր ժամանակի արեւմտաեւրոպական լուսաւորական գաղափարներուն վրայ։ Հրատարակուած է Մատրասի մէջ, Շահամիր Շահամիրեանի որդի Յակոբի անունով, 1788-89-ին թէեւ տիտղոսաթերթին նշուած է 1773-ին։

Գիրքի առաջաբանին մէջ կը դատապարտուին ֆէոտալական-միապետական կարգերը, կը սահմանուին թուրք-պարսկական տիրապետութենէն Հայաստանի ազատագրման ուղիները եւ այնտեղ բուրժուադէմոկրատական կարգերու հաստատման սկզբունքները։ Գիրքի երկրորդ՝ հիմնական մասը սահմանադրութեան նախագիծն է 521 յօդուած, որ կը ներկայացնէ ապագայ անկախ Հայաստանի հասարակական-պետական կառուցուածքը, կառավարման կարգը, պետական մարմիններու իրաւասութիւնները, քաղաքացիներու իրաւունքներն ու պարտականութիւնները, տնտեսութեան, կրթութեան, զինուած ուժերու կազմակերպման հարցերը։

Նախագիծով կը նախատեսուէր հռչակել բոլոր քաղաքացիներու հաւասարութիւնը օրէնքի առջեւ, անոնց անձի, խօսքի, դաւանանքի եւ գործունէութեան լիակատար ազատութիւնը։ Կը նախատեսուէր գերագոյն եւ օրէնսդիր իշխանութիւնը վերապահել ընտրովի մարմնին խորհրդարան՝ Հայոց տունը, որ ալ պէտք է կազմաւորէր գործադիր իշխանութիւնը՝ Նախարարութիւնը։ Վերջինս պէտք է բաղկացած ըլլար նախարարից նախագահ եւ 12 տեղակալներէ։ Նախարարը պէտք է յամարուէր նաեւ երկրի արտաքին գործերու պատասխանատուն եւ զինուած ուժերւկ գերագոյն հրամանատարը։ կառավարութիւնը պիտի ըլլարր Հայոց տան վերահսկողութեան ներքոյ, որ իրաւունք պէտք է ունենար փոխելու կառավարութիւնը։

Քաղաքական նկատառումներէն՝ նախագիծին մէջ կ՚առաջարկուէր նախարար ընտրելու մէկ այլ՝ բացառիկ տարբերակ. հին հայկական արքայատուներու, մասնաւորապէս՝ Բագրատունիներու շառաւիղներէն մէկը իր ցանկութեամբ կրնար ընտրուիլ ցմահ նախարար, եթէ հաւատարիմ ու հնազանդ մնար Հայոց տան սահմանած օրէնքներուն։ Այս առաջարկի նպատակն էր շահագրգռել վրաց Բագրատունի թագաւոր Հերակլ 2-րդին, որուն Մատրասի խմբակը կարեւոր դեր կը վերագրէր Հայաստանի ազատագրման գործին մէջ։

Նախագիծով կ՚առաջարկուէր նաեւ դատական համակարգի կառուցուածքը եւ իրաւասութիւնը, կը նախատեսուէր եկեղեցւոյ առանձնացումը պետութենէն, դպրոցի առանձնացումը եկեղեցիէն։ Կը նախատեսուէր պարտադիր կրթութիւն՝ առանց սեռի տարբերութեան։

Կը նախատեսէին նաեւ հանրապետութեան զինուած ուժերու մասին դրոյթներ, համաձայն որոնց՝ մշտական 90 հազարանոց բանակը պէտք է համալրուէր վիճակահանութեամբ 100 տղամարդու 5-ը, ռազմական ուսուցումն ու ծառայութիւնը՝ 7 տարի։

Այդուհանդերձ, ինչպէս 17-18-րդ դարուն նախաձեռնուած՝ Հայաստանի ազատագրութեան շարք մը փորձերը, այդպէս ալ Մատրասի խմբակի ծրագիրը, ցաւոք, մնաց անկատար, իսկ "Որոգայթ փառացը" ՝ թուղթի վրայ։

Սեփական իրաւական համակարգ, եւ առաջին հերթին՝ սահմանադրութիւն ունենալու իրական նախադրեալներ ստեղծուեցան 1918-ին Արեւելեան Հայաստանի անկախացմամբ, սակայն անկախութեան երկուքուկէս տարին բաւարար չէր արտաքին եւ ներքին քաղաքական, տնտեսական եւ մարդասիրական ոլորտներուն ծանրագոյն իրավիճակի մէջ գտնուող պետութեան համար սեփական սահմանադրութիւն մշակելու եւ ընդունելու համար։

1920-ին Հայաստանի խորհրդայնացումէն, ապա նաեւ՝ 1922-ին Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութեան ստեղծումէն ետք հայկական իրաւական համակարգը ամբողջութեամբ դարձաւ Խորհրդային Միութեան իրաւական համակարգի անբաժան մասը։ Խորհրդային շուրջ 70-ամեայ պատմութեան ընթացքին Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւնը ունեցաւ երեք սահմանադրութիւն։ Առաջինը ընդունուեցեւ 3 Փետրուար 1922-ին ՀԽՍՀ բանուորներու, գիւղացիներու եւ կարմիր բանակայանիններու դէպուտատներու խորհուրդներու առաջին համագումարին։ ԽՍՀՄ-ի եւ Անդրֆեդերացիայի կազմաւորէն ետք ՀԽՍՀ սահմանադրութիւնը փոփոխուեցաւ եւ լրացուեցաւ, եւ 1925-ին ՀԽՍՀ խորհուրդներու 4-րդ համագումարը վաւերացուց այդ փոփոխութիւններն ու լրացումները։

ՀԽՍՀ երկրորդ սահմանադրութիւնը ընդունուեցաւ 23 Մարտ 1937-ին ՀԽՍՀ խորհուրդներու 9-րդ արտակարգ համագումարի ընթացքին, իսկ երրորդը՝ 1978-ին ՀԽՍՀ 9-րդ գումարման Գերագոյն խորհուրդի արտահերթ նստաշրջանին։

Այնուամէնայնիւ, ՀԽՍՀ սահմանադրութիւնները դժուար է գնահատել իբրեւ Հայաստանի իրաւական համակարգը բնորոշող երեւոյթներ, քանի որ անոնք ընդունուած էին համապատասխանաբար՝ Ռուսաստանի ԽՖՍՀ 1918-ի սահմանադրութեան, ԽՍՀՄ 1924-ի, 1936-ի եւ 1977-ի սահմանադրութիւններու հիման վրայ։

                                     

2. ՀՀ Սահմանադրութեան ընդունումը եւ կատարուած փոփոխութիւնները

1991-ին Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան վերականգնմամբ անխուսափելի դարձաւ նոր՝ ազգային սահմանադրութեան ընդունումը։ Սահմանդրութիւնը ընդունուեցաւ 5 Յուլիս 1995-ին համաժողովրդական հանրաքուէով։ Սահմանադրութեան ընդունումէն ետք 5 Յուլիս դարձաւ պետական տօն՝ Սահմանադրութեան օր։

Սահմանադրութիւնը ամրագրեց Հայաստանի Հանրապետութեան բնոյթը՝ իբրեւ ինքնիշխան, ժողովրդավարական, իրաւական եւ ընկերային պետութեան, հռչակեց մարդու եւ քաղաքացիի հիմնական իրաւունքներն ու ազատութիւնները, սահմանեց հանրապետութեան կառավարման ձեւը՝ հիմնուած օրէնսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանութիւններու տարանջատման սկզբունքի վրայ։ Սահմանադրութեամբ ձեւաւորուեցաւ կիսանախագահական կառավարման ձեւ՝ պետութեան գլխին՝ Հանրապետութեան Նախագահին վերապահուած լայն լիազօրութիւններով։

2001-ին Հայաստանի Հանրապետութեան անդամակցութիւնը Եւրոպայի խորհուրդին անհրաժեշտութիւն առաջացուց որոշակի փոփոխութիւններ մտցնելու Սահմանադրութեան մէջ։ Սակայն 2003-ին հանրաքուէի դրուած սահմանադրական փոփոխութիւններու նախագիծը չընդունուեցաւ։ Փոփոխութիւններու յաջորդ նախագիծը հանրաքուէի դրուեցաւ 27 Նոյեմբեր 2005-ին եւ ընդունուեցաւ։

Փոփոխութիւնները նշանակալի էին յատկապէս հանրապետութեան կառավարման կարգի, իշխանութիւններու բաժանման, զսպումներու եւ հակակշիռներու կառուցուածքներու ապահովման տեսանկիւնէն։ Մասնաւորապէս, սահմանադրական փոփոխութիւններով նշանակալիօրէն կրճատուեցան Նախագահի լիազօրութիւնները, իսկ Ազգային ժողովի դերը ընդլայնուեցաւ։

Այսպէս, փոփոխութիւններով վերացուեցաւ Հանրապետութեան Նախագահի՝ վարչապետ նշանակելու ամբողջութեամբ հայեցողական լիազօրութիւնը. Ներկայիս Հանրապետութեան Նախագահը պարտաւոր է վարչապետ նշանակել Ազգային ժողովի մեծամասնութեան վստահութիւնը վայելող անձի՝ պատգամաւորական խմբակցութիւններու հետ խորհրդակցութիւններու հիման վրայ։

կառավարման կարգի հետ կապուած յաջորդ կարեւոր փոփոխութիւնը Ազգային ժողովը արձակելու՝ Հանրապետութեան նախագահի՝ կրկին, ըստ էութեան անսահմանափակ լիազօրութեան վերացումն էր։ Փոփոխութիւններով սահմանուեցան այն բացառիկ դէպքերը, որոնց առկայութեան պարագային միայն Հանրապետութեան Նախագահը կրնայ արձակել Ազգային ժողովը։ Այդ բոլոր դէպքերը ըստ էութեան կը վերաբերին Ազգային ժողովի կողմէ անգործութիւն դրսեւորելու իրավիճակներուն։

Կարեւոր փոփոխութիւններ տեղի ունեցան նաեւ դատական համակարգի կազմակերպման ոլորտին մէջ։ Էապէս փոխուեցաւ արդարադատութեան խորհուրդի կազմաւորման կարգը, որ իր հերթին դատական համակարգի կազմաւորման գործին մէջ վճռորոշ նշանակութիւն ունի. արդարադատութեան խորհուրդի ներկայացման հիման վրայ Հանրապետութեան Նախագահը կը կատարէ դատաւորներու նշանակումները։

Այսպէս, մինչեւ 2005-ին սահմանադրական փոփոխութիւնները ՀՀ Նախագահը կը գլխաւորէր արդարադատութեան խորհուրդը, իսկ խորհուրդի փոխնախագահներն էին գործադիր իշխանութեան ներկայացուցիչներ՝ արդարադատութեան նախարարը եւ գլխաւոր դատախազը։ Խորհուրդի կազմի մէջ կը մտնէին նաեւ Հանրապետութեան Նախագահի կողմէ հինգ տարի ժամկէտով նշանակուող տասնչորս անդամ, որոնցմէ երկուքը՝ իրաւաբան գիտնական, ինը՝ դատաւոր, երեքը՝ դատախազ։

Սահմանադրական փոփոխութիւններու արդիւնքով Հանրապետութեան Նախագահի ազդեցութիւնը արդարադատութեան խորհուրդի վրայ կտրուկ նուազեցաւ։ Ներկայիս Արդարադատութեան խորհուրդի կազմի մէջ կը մտնեն Հայաստանի Հանրապետութեան դատաւորներու ընդհանուր ժողովի կողմէ գաղտնի քուէարկութեամբ հինգ տարի ժամկէտով ընտրուած ինը դատաւորներ, Հանրապետութեան Նախագահի եւ Ազգային ժողովի կողմէ նշանակուած երկուքական իրաւաբան-գիտնականներ։ Արդարադատութեան խորհուրդի նիստերը կը վարէ վճռաբեկ դատարանի նախագահը՝ առանց քուէարկութեան իրաւունքի։

Սահմանադրութեան մէջ կատարուած կարեւոր փոփոխութիւններէն էր նաեւ Սահմանադրական դատարան դիմելու իրաւունք ունեցող շրջանակի ընդլայնումը։ Մասնաւորապէս, ներկայիս օրէնքներու եւ այլ իրաւական արարքներու սահմանադրականութիւնը ՀՀ Սահմանադրական դատարանին մէջ կրնան վիճարկել ստուգել մարդու իրաւունքներու պաշտպանը, դատարանները եւ դատախազները՝ իրենց վարոյթին մէջ գտնուող գործերով, ինչպէս նաեւ իւրաքանչիւր ոք՝ ճշգիտ րգործով, երբ առկայ է դատարանի վերջնական արարքը, սպառուած են դատական պաշտպանութեան բոլոր միջոցները եւ կը վիճարկի այդ արարքով իր նկատմամբ կիրառուած օրէնքի դրոյթի սահմանադրականութիւնը։

Միւս կարեւոր փոփոխութիւնը կը վերաբերի բարձրագոյն դատական ատեանի բացի սահմանադրական արդարադատութեան հարցերէն՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի սահմանադրաիրաւական կարգավիճակին։ Սահմանադրական փոփոխութիւններով ՀՀ վճռաբեկ դատարանին վերապահուեցաւ դատարաններու կողմէ օրէնքի միատեսակ կիրառութեան ապահովման գործառոյթ։ Այդ գործառոյթի իրագործումը Հայաստանի մէջ սկիզբ դրաւ դատական նախադէպի՝ իբրեւ իրաւունքի աղբիւրի կիրառութեան։ Իհարկէ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներու՝ իբրեւ դատական նախադէպի էութիւնը էականօրէն կը տարբերի անգլոամերիկեան իրաւունքին մէջ դատական նախադէպի էութենէնց, քանի որ Հայաստանի իրաւական համակարգին մէջ դատական նախադէպը ոչ թէ իրաւաստեղծ, այլ առաւելապէս իրաւունքը մեկնաբանող աղբիւր է։

Սահմանադրական շարք մը այլ փոփոխութիւններով Սահմանադրութեան մէջ ամրագրուած՝ մարդու եւ քաղաքացիի հիմնական իրաւունքներու ու ազատութիւններու շրջանակը եւ անոնց ձեւակերպումը առաւել համապատասխանեցուեցան ՀՀ ստանձնած միջազգային իրաւական պարտաւորութիւններուն, սահմանադրաիրաւական կարգավիճակ ստացան Սահմանադրութեամբ նախատեսուեցան շարք մը պետական մարմիններ, մասնաւորապէս՝ ՀՀ մարդու իրաւունքներու պաշտպանը, ՀՀ կեդրոնական դրամատունը, հեռուստատեսութեան եւ ռատիոյի ազգային յանձնաժողովը, վերահսկիչ պալատը։

                                     

3. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը

ՀՀ Սահմանադրութիւնը բաղկացած է նախաբանէ եւ 9 գլուխներէ։

Նախաբանը կը սահմանէ սահմանադրութեան ընդունման ընդհանուր սկզբունքները եւ նպատակները ։ Նախաբանը իրաւական տեսանկիւնէն կը կարեւորէ նաեւ այն առումով, որ յղում կը կատարէ 23 Օգոստոս 1990-ին ընդունուած Հայաստանի անկախութեան հռչակագրի վրայ՝ այդպիսով հռչակագրին մէջ ամրագրուած սկզբունքներն ու հայոց պետականութեան նպատակները բարձրացնելով սահմանադրաիրաւական մակարդակի։

                                     

3.1. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 1. Սահմանադրական կարգի հիմունքները

Այս գլխով կը սահմանուի պետութեան բնոյթը, իշխանութեան պատկանիլը ժողովուրդին, պետութեան սահմանափակուածութիւնը մարդու իրաւունքներով եւ ազատութիւններով, Սահմանադրութեան բարձրագոյն իրաւաբանական ուժը մնացած բոլոր իրաւական արարքներոն նկատմամբ, անոր անմիջական գործողութիւնը, իշխանութիւններու բաժանման եւ հաւասարակշռման սկզբունքը, քաղաքական, տնտեսական եւ ընկերային համակարգերու հիմունքները, եկեղեցին անջատ ըլլալը պետութենէն, զինուած ուժերու կարգավիճակը, պետութեան վարչատարածքային կազմակերպումը, պետական լեզուն, պետութեան խորհրդանիշները եւ մայրաքաղաքը։

                                     

3.2. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 2. Մարդու եւ քաղաքացիի հիմնական իրաւունքները եւ ազատութիւնները

Կ՛ամրագրուին մարդու եւ քաղաքացիի հիմնական իրաւունքներն ու ազատութիւնները՝ միջազգայնօրէն ընդունուած հանրաճանաչ կանոններուն համապատասխան։ Մարդու եւ քաղաքացիի իրաւունքներն ու ազատութիւնները կը բաժնուին անձնական, քաղաքական, քաղաքացիական եւ ընկերա-տնտեսական իրաւունքներու։ Այս գլխով կը սահմանուին նաեւ մարդու եւ քաղաքացիի ճշգրիտ պարտականութիւնները, այն է՝ իւրաքանչիւր մարդու պարտականութիւնը օրէնքով սահմանուած կարգով եւ չափով մուծելու հարկեր, տուրքեր, կատարելու պարտադիր այլ վճարումներ, Սահմանադրութիւնը եւ օրէնքները պահպանելու, այլոց իրաւունքները, ազատութիւնները եւ արժանապատուութիւնը յարգելու պարտականութիւնը, ինչպէս նաեւ իւրաքանչիւր քաղաքացիի պարտականութիւնը՝ օրէնքով սահմանուած կարգով մասնակցելու Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան։

                                     

3.3. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 4. Ազգային ժողովը

Կը սահմանէ օրէնսդիր մարմնի՝ Ազգային ժողովի կարգավիճակը, լիազօրութիւնները, ընտրութեան կարգը, պատգամաւորներու կարգավիճակը եւ ընտրութեան կարգը, օրէնսդրական գործընթացը։

                                     

3.4. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 5. Կառաւարութիւնը

Կը սահմանէ գործադիր իշխանութեան՝ կառավարութեան լիազօրութիւնները եւ գործունէութեան կարգը։

                                     

3.5. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 6. Դատական իշխանութիւնը

Կը սահմանէ դատական համակարգի կառուցուածքը, կազմաւորման կարգը, Սահմանադրական դատարանի կազմաւորման կարգն ու լիազօրութիւնները, ինչպէս նաեւ դատական իշխանութեան մէջ չներառուող՝ ՀՀ դատախազութեան լիազօրութիւնները, գլխաւոր դատախազի նշանակման կարգը։

                                     

3.6. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 7. Տեղական ինքնակառավարումը

Կ՚երաշխաւորէ համայնքներուն մէջ տեղական ինքնակառավարումը, այն է՝ համայնքի իրաւունքն ու կարողութիւնը՝ սեփական պատասխանատուութեամբ բնակիչներու բարօրութեան նպատակով Սահմանադրութեան եւ օրէնքներուն համապատասխան լուծելու տեղական նշանակութեան հարցերը։ Կը սահմանուին տեղական ինքնակառավարման մարմինները՝ համայնքի ղեկավար եւ աւագանի, անոնց լիազօրութիւնները, համայնքներու ֆինանսաւորման կարգը, կառաւարութեան կողմէ հսկողութիւնը համայնքներու նկատմամբ։

                                     

3.7. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 8. Սահմանադրութեան ընդունումը, փոփոխումը եւ հանրաքուէն

Կը սահմանուի, որ Սահմանադրութիւնը կ՚ընդունուի եւ կը փոխուի բացառապէս հանրաքուէով, որ կը նշանակէ Հանրապետութեան Նախագահը՝ Ազգային ժողովի առաջարկով կամ համաձայնութեամբ։ Հանրաքուէով կրնան ընդունուիլ նաեւ սովորական օրէնքները, որոնք այդ պարագային ենթակայ են փոփոխման կրկին հանրաքուէով։ Կը սահմանուին հանրաքուէի անցկացման հիմունքները։

                                     

3.8. ՀՀ Սահմանադրութեան կառուցուածքը Գլուխ 9. Եզրափակիչ եւ անցումային դրոյթներ

Կը սահմանուին սահմանադրական փոփոխութիւններու հետ կապուած անցումային շրջանի կարգաւորման առնչուող դրոյթներ։

                                     
  • կը կազմէ 1278 քմ2 Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւն 06.12.2015 թ. փոփոխութիւններով: Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւն 26.11.2005 թ. փոփոխութիւններով:
  • խաղաղապահները Իրաքի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւն հոդուած 8.2. փոփոխութեան ենթարկուած է 6.12.2015 թուականին Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու
  • Հունիսի 1, 2016 Արեւմտեան Հայաստանի պետութեան սահմանադրութիւն Երեւան, Շուշի հիմնադրամ ISBN 978 - 9939 - 9084 - 5 - 8 Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութեան Պաշտօնական
  • Նախագահութիւնը Ազրպէյճանի Հանրապետութեան Նախագահական Գրադարան Կրօն անգլերէն Ազրպէյճանի Հանրապետութեան սահմանադրութիւն գլուխ 9, կէտ 3 HOW OLD IS
                                     
  • ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւն ՀՀ 2011 - ի մարդահամար ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՎԱՐՉԱՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԲԱԺԱՆՈՒՄԸ, էջ 4
  • Հայրիկեանը կը դատապարտուի 4 տարուան ազատազրկման Հայաստանի խորհրդային սոցիալիստական հանրապետութեան քր. օրէնսգիրքի 65 եւ 67 յօդուածներով Դատարանին մէջ
  • 1908 Յուլիս 23 - ին տեղի կ ունենայ Երիտ. Թուրքերու պետական յեղաշրջումը Սահմանադրութիւն կը հռչակուի 1908 կը կազմուի Հայ Սահմանադրական Ռամկավար կուսակցութիւնը
  • արդարադատութեան հեղինակութիւնն ու անաչառութիւնը պահպանելու նպատակով: Հայաստան Հանրապետութեան օրէնքով նախատեսուած են խօսքի ազատութեան սահմանափակումներ. Գրաքննութիւն

Users also searched:

հհ սահմանադրություն 2015, հհ սահմանադրություն 2020, հհ սահմանադրություն իրտեկ, հհ վարչապետի ընտրության կարգը, հհսահմանադրություն, ով կարող է դառնալ վարչապետ, պատգամավոր կարող է ընտրվել, վարչապետի ընտրություն, սահմանադրություն, կարող, վարչապետի, վարչապետ, հհսահմանադրություն, ովկարողէդառնալվարչապետ, հհվարչապետիընտրությանկարգը, Հանրապետութեան, պատգամավոր, Հայաստանի, պատգամավորկարողէընտրվել, հհսահմանադրությունիրտեկ, ընտրության, կարգը, ընտրություն, իրտեկ, դառնալ, ընտրվել, վարչապետիընտրություն, Սահմանադրութիւն, ՀայաստանիՀանրապետութեանՍահմանադրութիւն, հայաստանի հանրապետութեան սահմանադրութիւն,

...

Encyclopedic dictionary

Translation

Ով կարող է դառնալ վարչապետ.

Ðð²ä²ð²ÎàôØܺð èìÅãàäÄñàà ԼԵՎՈՆ ՏԵՐ. Հայաստանի կառավարութեան բանակցային համոզումն է որ Հայաստանի հանրապետութեան Սահմանադրութիւն եւ օրէնքեր, վերանայելու. Հհսահմանադրություն. ՏԵՂԱՆՈՒՆՆԵՐԻ ՃՇԳՐՏՈՒՄԸ ՀԱՅԿԱԿԱՆ. Նրան Հայաստանի Հանրապետության նախագահ՝ Հայաստանի Սահմանադրութիւն, երկրին.





Հհ վարչապետի ընտրության կարգը.

Բեռնել սեղմագիրը ՀՀ ԳԱԱ. Հայաստանի երրորդ հանրապետութեան ու իբրեւ ներքին սահմանադրութիւն,. Հհ սահմանադրություն իրտեկ. Հայաստանի Հանրապետութիւնն. Պատմութիւն բռնապետութիւն ​ժողովրդավարութիւն սահմանադրութիւն. Հհ սահմանադրություն 2020. Մարդ նորայր թանաքեան. Հայաստանի Հանրապետության ազգային՝ 1912, 480 էջ 105 էջ Ազգային Սահմանադրութիւն. Վարչապետի ընտրություն. Նախագահի թեկնածու Պ. Մշակել սահմանադրութիւն ոչ թէ ընդլայնելու, է Հայաստանի Հանրապետութեան.


Պատգամավոր կարող է ընտրվել.

Ճահճացել է Եկեղեցին իր աննպատակ. Запрос должен включать:. Ակնարկ. Էրտողան Կ՛արծարծէ. Միակ թիրախը հայաստանի հանրապետութեան ​սահմանադրութիւն քաղաք մարդ. Ներբեռնել Untitled. Որպէսզի Արցախը Դառնայ Հայ Աշխարհի շնորհիւ Հայաստանի Հանրապետութեան, Արցախի նոր սահմանադրութիւն ընդունած ենք,.





Հայաստանի Հանրապետութեան կեանքին.

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում նա ստեղծեց Սահմանադրութիւն կանոնական ը,​. Հայաստանի Հանրապետությունը 1918 1920. Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծը Համառոտ. Պատմություն. Սահմանադրութիւն եւ Հայ Եկեղեցւոյ Հայաստանի Հանրապետութեան Սփիւռքի.


ԱՐՑԱԽԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ Т 10 2005.

Առնեն Սուրիոյ նոր սահմանադրութիւն մշակելու Առաջիկա գիշերը հանրապետության Հայաստանի հավաքականը 100 տոկոսանոց. 1 i£. iXK4uu!ij:ii. Հավելված 3 Հավելված 4. Հայաստանի Հանրապետութեան մուտքի վիզայի իրաւունք: ՀՀ Սահմանադրութիւն 38 յօդուած. Archive: սա էի լսում վերջերս թութ.հայ. 1 ը մշակել և Հայաստանի Հանրապետության ​ՀՀ Սահմանադրութիւն. Հոդված 53. ՅԱՃԱԽ ՏՐՈՒՈՂ ԻՐԱՒԱԿԱՆ ՀԱՐՑԵՐՈՒ. En:National Library of Armenia Հայաստանի Ազգային en:​Armenian National Constitution Ազգային Սահմանադրութիւն Armenia Հայաստանի Հանրապետութեան Զինանշան.


Սեւակ Արամազդ․ Պարտութեան.

Հայաստանի հանրապետութեան իւրաքանչիւր քաղաքացի, ուժիւպիսի սահմանադրութիւն՝. Բովանդակություն ամբողջական Untitled. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ նոր սահմանադրութիւն ընդունելու նպատակով. Մերձեցման պայմանը՝ ճանաչում եւ. Դպրոցում: Հայաստանի Հանրապետության օրե Ազգային Սահմանադրութիւն ը չկրցավ.





ՀԱՅՐԵՆԻՔ.

Ու սահմանադրութիւն ոտնակոխելու Հայաստանի Հանրապետութիւնը առանց. 4.pdf Խաչատուր Աբովյանի անվան. Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան ​Հայաստան պետութիւն վերաբերեալ 1918 1920 թթ.





Հայաստանի կառավարութեան 1in.am.

5 Հայաստանի Հանրապետության ամենաբարձր գագաթը 3 Սահմանադրութիւն կանոնականը. Էշէն Իջնելու Ժամանակը CIVILNET. Րություն, հայ մտավորականություն: 14 Ազգային Սահմանադրութիւն Հայոց, Սոցիալական հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետության. 9 կուսակցություն սահմանադրական. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ նոր սահմանադրութիւն ընդունելու.


Սահմանադրութիւն – ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ.

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ. Ս Ա Հ Մ Ա Ն Ա Դ Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն. Հայ ժողովուրդը, հիմք ընդունելով​. ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար Գիտական Գրադարան. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք: Ընդունվել է. ՄԱՅՐ ԱԹՈՌ ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾԻՆ Վաչե և. Հայաստանի Հանրապետութեան մայր օրէնքը՝ Սահմանադրութիւնը հռչակում է․. Ունինք բաւական հզօր եւ կայացած. Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի ​Սահմանադրութիւն կանոնական ի. Փաշինեան նոր սահմանադրութիւն Arevelk. Հայաստանի Հանրապետության երկրորդ Հայաստանի պետութեան Սահմանադրութիւն The​.





Արամ Ա. Կաթողիկոս Խոհրդակցեցաւ.

1995 թվականի հուլիսի 5 ի Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը՝ 2005 թվականի. Հայաստանի Հանրապետության. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ. ԱԶԳԱՅԻՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ. ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ. 90. Հայաստանի 100 ամյա Հանրապետության. Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութիւն եւ սահմանադրական.


Հայոց ազգային - ի.

Գրերի գյուտից առաջ հայ սեյտւնդը Մեծ Հայքի կանոնի Սահմանադրութիւն կանոնական, հայերեն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության. Untitled. ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ Ա. Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակումը. ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ. ՏՊԱԳՐՎՈՒՄ է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ Ազգային սահմանադրութիւն Հայոց. Արևմտահայերի ազգային. Յ: 8: Ց 5 ա., ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ. ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԳԻՏՈԻԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ.


Վիքիպեդիա:Ուիքիճամբար 2015 Պէյրութ 6.

Այն ժամանակ նորանկախ Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան. ԱՐԹՆԱՑԻ′Ր, ՀԱ′Յ ՄԱՐԴ Հայաստանի. Հայ առաքելական եկեղեցին պարբերաբար քննարկել է ոչ դարանական հանրապետության տիպարն չէր տակաւին Սահմանադրութիւն մը. Հայաստանի հանրապետության Arlis. Հայաստանի մէջ 2021 թուականի Մարտ 1 կը ընդունենք նոր Սահմանադրութիւն կամ ժողով, Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ,​. Հայ Մամուլի Մատենագիտական Գործեր. Օրհներգը ասոր անոր չափով կարուած Սահմանադրութիւն չէ, որ քանի մը տարին մէկ.





...
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →