Back

ⓘ Իլիական




                                               

Պոսիդոն

Պոսիդոն կամ Պոսիդովն ` հին յունական դիցաբանութեան տասներկու ողիմպիացիներէն մին: Ան ծովու եւ այլ ջուրերու, երկրաշարժներու եւ ձիերու աստուածն է: Պոսիդոնի անբաժան զէնքն է իր եռաժանին: Պոսիդոն ծովագնացներու եւ բազմաթիւ հեղէնական քաղաքներու եւ գաղութներու հովանաւորն է: Հոմերոսի "Իլիական" -ին մէջ տրոյական պատերազմի ատեն Պոսիդոն կ՚աջակցէր յոյներուն ընդդէմ տրոյացւոց: "Ոդիսական" -ին մէջ, Տրոյէն Իթակէ վերադառնալու ատեն Ոդիսեւս զայրացուց Պոսիդոնը՝ կուրացնելով անոր կիկլոպ Պոլիթեմոս զաւակը, որու պատճառաւ պատժուեցաւ անոր ղրկած փոթորիկով, որ կորսնցուց իր նաւն ու ուղեկիցները, եւ վերադարձը տեւեց տասը տարի: ...

Իլիական
                                     

ⓘ Իլիական

Իլիական, Հոմերոսին վերագրուող վիպերգ, հին յունական գրականութեան հնագոյն յուշարձաններէն մէկը։ "Իլիականի" նիւթը շարադրուած է 15.700 տողով, որոնք դեռ վաղեմի գիտնականները, ըստ հին յունական այբուբենի տառերու թիւին, բաժնած են 24 գիրքի կամ երգի։

Աշխարհաբար հայերէնը թարգմանուած է երեք անգամ՝ գրաբարէն Մկրտիչ Խերանեանի եւ յունարենէն Հ. Արսէն Ղազիկեանի եւ Համազասպ Համբարձումեանի կողմէ։

                                     

1. "Իլիականի" եւ "Ոդիսականի" հիմքը ինկած յունական առասպելի համառօտ թեման

Տրովադա քաղաք-պետութեան արքայազն Ալեքսանդրը Պարիս կը փախցնէ յոյներու Սպարտայի թագաւոր Մենելայոսի կնոջը՝ Հեղինէին։ Հեղինէն Զեւսի դուստրն էր, որ ունէր առասպելական գեղեցկութիւն։ Ահա այս գեղեցկուհուն կ՛առեւանգէ տրոյացի արքայազն Պարիսը, եւ այս հանգամանքը կը դառնայ տրոյական պատերազմի պատճառը իսկ աւելի շուտ՝ պատրուակը։ Յոյներու աքայացիներու զօրքերու հրամանատարը Ագամեմնոնն է։ Անոնց կողմէեն հերոսներ Աքիլլէսը, Պատրոկլեսը, հնարամիտ Ոդիսեւսը եւ ուրիշներ։ Պատերազմը կը ձգձգուի, եւ տասը տարի ետք հակամարտութեան վերջը չերեւար։ Սակայն Ոդիսեւսը իր հնարամտութեամբ վերջ կը դնէ պատերազմին։ Անոր խորհուրդով կը կառուցուի փայտէ մեծ ձի մը, որուն մէջ կը թաքնուին քանի մը յոյն հերոսներ՝ Ոդիսեւսը անոնցմէ։ Ձին կը ձգէ քաղաքի դարպասներուն առաջ, իսկ յունական զօրքը կը թաքնուի հարեւան կղզիներուն մէջ, այդպիսով ձգելով տպաւորութիւն, որ յոյները ընդունած են իրենց պարտութիւնը եւ վերադարձած տուն։ Տրոյացիները փայտէ ձին ներս կը տանին, եւ կը տօնեն իրենց "յաղթանակը" ։ Գիշերով, երբ խրախճանքէն հարբած տրոյացիները քնացած են, յոյն հերոսները դուրս կու գան ձիէն, կը կոտորեն քաղաքի պահակազօրը, եւ կը բանան դարպասները։ Յունական զօրքը կը ներխուժէ Տրովադա, որու բնակչութիւնը կամ սուրի կը քաշուի, կամ կը գերուի։ Հինաւուրց քաղաքը կրակի կը մատնուի եւ կ՛աւերուի։ Հեղինէն կը վերադարձուի ամուսնուն, իսկ յոյները տուն կը մեկնին հսկայական աւարով։

                                     

2. Գրականութիւն

  • Martin Litchfield West, Studies in the text and transmission of the Iliad, München: K.G. Saur, 2001. 3-598-73005-5
  • Herodotus 1975
  • Тронский И. Илиада // Литературная энциклопедия. Т. 4. - 1930
  • Nicholas Richardson; Geoffrey Kirk, The Iliad: A Commentary: Volume VI, Books 21–24, Cambridge University Press, 1993. 0-521-30960-3
  • Geoffrey Kirk, The Iliad: A Commentary: Volume I, Books 1–4, Cambridge University Press, 1985. 0-521-23709-2
  • Murray, A.T.; Wyatt, William F., Homer: The Iliad, Books I–XII, Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1999, 978-0-674-99579-6
  • Geoffrey Kirk, The Iliad: A Commentary: Volume II, Books 5–8, Cambridge University Press, 1990. 0-521-23710-6
  • Budimir Milan 1940։ On the Iliad and Its Poet
                                     

3. Արտաքին յղումներ

  • The Iliad study guide, themes, quotes, teacher resources
  • "Илиада" в переводе Н. И. Гнедича с параллельным греч. текстом
  • D. B. Monro, Homer: Iliad, Books I–XII, with an Introduction, a Brief Homeric Grammar, and Notes 3rd ed., 1890
  • The Iliad of Homer, Books I–XXIV, Translated into English Blank Verse by William Cowper, edition c.1860. Online at Project Gutenberg.
  • Digital facsimile of the first printed publication editio princeps of the Iliad in Homeric Greek by Demetrios Chalkokondyles, Bayerische Staatsbibliothek
  • Греческий текст в Викитеке
  • D. B. Monro, A Grammar of the Homeric Dialect 2nd ed., 1891
  • Iliad: from the Perseus Project PP, with the Murray and Butler translations and hyperlinks to mythological and grammatical commentary
  • The Iliad Map, map of locations in The Iliad
  • D. B. Monro, Homer: Iliad, Books XIII–XXIV, with Notes 4th ed., 1903
  • The Iliad: A Study Guide
  • The Iliad of Homer, done into English prose by Andrew Lang, Walter Leaf and Ernest Myers. Revised edition, 1892. 25MB PDF at Archive.org
  • "Илиада" Песнь 1, с комментариями перевод Шуйский;
  • Comments on background, plot, themes, authorship, and translation issues by 2008 translator Herbert Jordan.
  • Published English translations of Homer, with samples and some reviews by translator and scholar Ian Johnston
  • The Opening to the Iliad Proem, Read in Ancient Greek with a simultaneous translation.
  • Греческий текст с инструментами по переводу
  • Gods, Achaeans and Troyans. An interactive visualization of The Iliad s characters flow and relations.
  • Flaxman illustrations of the Iliad