Back

ⓘ Ալզայմըրի Հիւանդութիւն




Ալզայմըրի Հիւանդութիւն
                                     

ⓘ Ալզայմըրի Հիւանդութիւն

Ալզայմըր հիւանդութիւնը տարեցներու մօտ պատահած մոռացկոտութիւնն է։ Ան ծերութեան մէջ պատահած ընդհանուր մոռացկոտութեան մէկ տարբերակն է։ Ալզայմըր հիւանդութիւնը կը յատկանշուի ուղեղի հիւսուածքներուն մէջ beta ameloid բնասպիտ պարունակող ուղեղային կոյտերու յառաջացումով եւ այլ տեսակ բնասպիտներէ կազմուած թելերու հանգոյցներով։ Այս բնասպիտներու կուտակումը ուղեղին մէջ բնական երեւոյթ է տարեցութեան պատճառով, սակայն անոնց բնականէն աւելի կուտակումը կը յառաջացնէ Ալզայմըր հիւանդութիւնը։ Այս կոյտերու եւ հանգոյցներու անբնական գոյութիւնը արգելք կը հանդիսանայ ներուղեղային հաղորդակցութեան, ուստի բջիջներուն միջեւ կապերը կը խախտին, եւ այդ պատճառով, ենթական կունենայ մոռացկոտութիւն, որուն հետեւանքով ալ՝ գործելու անկարողութիւն։

                                     

1. Յաւելեալ

Ալզայմըր հիւանդութիւնը տղամարդոց մօտ աւելի տեսնուած հիւանդութիւն մըն է, քան կիներու մօտ, որովհետեւ կիները աւելի երկարակեաց են եւ դաշտանադադարով անոնք կը կորսնցնեն որոշ քանակութեամբ "էսթրօժէն" ներազդակը, որ կը կարծուի, թէ կը պաշտպանէ կիները Ալզայմըր հիւանդութենէն։ Տեսնուած է, որ կարգ մը տարեցներ որոշ պատճառներով աւելի հակամէտ են ունենալու Ալզայմըր հիւանդութիւնը. այս պատճառներէն կարելի է յիշել գանկային եւ ուղեղային հարուած-վնասումը, արեան գերճնշումը, ուղեղային կաթուածը, տկար եւ յոռի սննդականոնը, ինչպէս նաեւ արեան քոլեսթէրոլի բարձրացումը։

                                     

2. Ախտանշան

Ալզայմըր հիւանդութեան հիմնական ախտանշանն է՝ չափազանց մոռացկոտութիւնը՝ մանաւանդ մօտաւոր անցեալի հարցերուն։ Անոր կուղեկցին նաեւ այլ ախտանշաններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են՝ շարունակական եւ կրկնովի հարցումներու տեղատարափ, անխախտելի համոզումներ եւ գաղափարներ, սխալ եւ անտեղի զգացողութիւններ, ինչպէս՝ անհաճոյ եւ անբնական հոտարութիւն, ինչպէս նաեւ կենցաղային որոշ փոփոխութիւններ։

Ալզայմըր հիւանդութեան ախտաճանաչումը դիւրին է, որովհետեւ ան բացայայտ երեւոյթ մըն է։ Ներկայացող հիւանդը պիտի ըլլայ տարեց անձ մը, որ մոռացկոտութենէ կը գանգատի. յաճախ հիւանդը չէ, որ կը գանգատի, այլ իր շրջապատը գտնուողներն են, որոնք կը գանգատին իր չափազանց մոռացկոտութենէն եւ անոր ուղեկցող այլ ախտանշաններէն։ Ալզայմըր հիւանդութեան մասնագիտական հաստատութիւններու մէջ, բժշկական արդիական յատուկ միջոցառումներով, օրինակ՝ Advanced positron emission tomography scan-ով, կարելի է յայտնաբերել ուղեղային beta ameloid կոյտերը։

Ալզայմըր հիւանդութիւնը ներկայիս վերջնական ու հիմնական դարման չունի. սակայն որոշ դեղեր, մասամբ մը կօգնեն եւ կը բարելաւեն հիւանդին մոռացկոտութիւնը։ Բժշկական մեծ կեդրոններու մէջ հսկայական աշխատանք կը տարուի այս հիւանդութեան դարմանամիջոցներ գտնելու ծիրէն ներս։ Այս աշխատանքներէն կարելի է յիշել հետեւեալները.

  • Ցողունային բջիջներու stem cell օգտագործումը՝ իբրեւ դարմանամիջոց.
  • Կարգ մը բժշկական կեդրոններու մէջ "էսթրօժէն" ներազդակը կը կիրարկուի իբրեւ փորձառական միջոցառում.
  • Գիտնականներ կը փորձեն գտնել պատուաստ մը beta ameloid բնասպիտ կոյտերուն դէմ։
  • Ameloid-ի դէմ պայքարող նոր դեղերու պրպտում.

Փաստուած է որ իմացականօրէն աշխոյժ տարեցներ աւելի նուազ հաւանականութիւն ունին զարգացնելու այս հիւանդութիւնը. հետեւաբար, որպէսզի ուղեղը աշխոյժ, արթուն եւ արտադրող մնայ, տարեցները ուշադրութիւն պէտք է դարձնեն հետեւեալ թելադրութիւններուն.

  • Ունենալ տարիքի համապատասխան առողջ սիրտ եւ գործունէութիւն, որ կիրականանայ հետեւեալ միջոցառումներով՝
  • Ունենալով բնական արեան ճնշում, քոլեսթէրոլ, դրիկլիսէրայտ.
  • Հետեւելով ամէնօրեայ մարզանքի.
  • Քիչ ճարպային կերակուրներ սպառելով.
  • Ծխախոտ չգործածելով.
  • Զբօսնելով մաքուր միջավայրի մէջ.
  • Չգիրնալով, իսկ գէրերու պարագային՝ նիհարնալով.
  • Հետեւելով առողջ սննդականոնի. ուտելով առատ պտուղ, կանաչեղէն եւ առողջապահական սննդանիւթեր՝ հարուստ բնաթելերով եւ "օմէկա 3" ով.
  • Այցելել թանգարաններ եւ հանրային պարտէզներ.
  • Ներկայ գտնուիլ զանազան տեսակի մշակութային ձեռնարկներու.
  • Ունենալ ընկերային կեանք եւ ժամանց.
  • Լաւ եւ բաւարար քնանալ.
  • Կատարել միտքի մարզանք՝ կարդալ, գրել, եւ նոր լեզու սորվիլ.