Back

ⓘ Ալաշկերտ Հին Վաղարչակերտ




                                     

ⓘ Ալաշկերտ Հին Վաղարչակերտ

Ալաշկերտ Հին Վաղարչակերտ բարդաքաղաքի անուան աղաւաղումն է, որ Այրաբատայ Բագրեւանդ գոփ այժմեան վիճակներէն մին կը կազմէ։ Վիճակս ունի 115 գղ. ուր կապրէին 20.111 բն. հետեւեալ բաժնուած։

  • Մահմետականներ - 13863
  • Այլեւայլք - 178
  • Հայ-Լուսաւորչականներ - 3217
  • Հայ-Կաթողիկէներ - 2754
  • Հայ-Բողոքականներ - 99

Ընդամէնը 20111 հոգի։

Հայաբնակ գիւղերուն թիւն էր 14։

Ալաշկեռտ անունը չատ անգամ պատմիչներէն յատկացուած է ամբողջ Բագռեւանդ գռին, որ բաժնուած է չորս վիճակներու։

Ալաշկերտ վիճակին գլխաւոր անունն է Թօփռագ-գալէ Հողարբերդ որ կը կոչուի նաեւ Ալաշկերտ։ Սա կը համարուի բուն հին Վաղառշակեռտը, գոր կանգնած է Բ. դարու ւերջերը Արտաչէս Բ. ի թոռը, Վադարչակ Արչակունի թագաւորը։ Դիրքը բարձր է գրեթէ 5950 ոտք։

Եօթներորդ դարու կիսուն Ներէս Շինող Կաթողիկոսը հոյակապ եկեղեցի մը չինել տուաւ Ս. Աստուածածնայ նուիրուած որ մամանակի ընթացքին աւերուելով 1800 թուականին ատենները ուրիչ մը չինուած է, որը նոյնպէս փլփլկած վիճակի մէջ կը գտուէր ընդհ, պատերաղմէն առաջ։

Գերեզմանատան մօտերը հին եկեղեցւոյ մը աւերակները կերեւին եւ կը կարծուի թէ հոգ եղած ըլլայ հռչակաւոր եւ կը կարծուի թէ հոգ եղած ըլլայ հռչակաւոր եւ հրաչահործ Ս. Կիրակոսի վանքը։ Մօտերն է 1730 - 5-ին նահատակուած Խանում կոյսի նուիրուած քարակոյտը տե՝ս Բազմավէպ 1869 էջ 70, ուռ հռատարակուած է "Տաղ ի վկայուհի Ս. Խանում նահատակ ի Թոփռագ-գալէ" Ալաշկերտէն մէկ քիլոմէթր հեռի կը գտնուի Ճգնաւոռի տեղ քարայրաձեւ աղօթատեզի մը։ Կայ նաեւ Ս. Սառգիս անուամբ ուխտատեղի մը բերդին արեւմրա-հարաւային կողմը։ Ընդհ, պատերազմէն ետք Ալաչկերտի մէջ հայ մնացած չէ։ ։