Back

ⓘ Խաչատուր Աբովեան




Խաչատուր Աբովեան
                                     

ⓘ Խաչատուր Աբովեան

Խաչատուր Աբովեան, Քանաքեռ - 14 Ապրիլ 1848, Երեւան, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն), արեւելահայ աշխարհաբար գրականութեան հիմնադիր։

Ծնած է Երեւանի Քանաքեռ գիւղը։ Աւարտած է Թիֆլիս Ներսիսեան դպրոցը։ Աբովեանի ստեղծագործութեամբ սկիզբ կ՛առնէ հայ գրականութեան զարգացման նոր փուլը, որ նախորդէն կը տարբերի՝ իր թեմայով, լեզուով, հերոսի ընտրութեամբ եւ այլն։ 1829-ին, որպէս թարգմանիչ՝ կընկերակցի Դորպատի համալսարանի դասախօս Ֆրիտրիք Պարրոտին եւ անոր հետ կը բարձրանայ Արարատի գագաթը։ Յաջորդ տարի Պարրոտի միջնորդութեանբ կընդունուի Դորպատի համալսարանը, ուր կուսանի վեց տարի։ Վերադարձին տեսչական պաշտօններ կը վարէ Թիֆլիսի եւ Երեւանի մէջ։ 1848-ի Ապրիլին կը մեկնի տունէն ու այլեւս չի վերադառնար։ Իր մահուան պատճառները առ այսօր կը մնան անյայտ։

                                     

1. Գլխաւոր գործեր

Աբովեանի գլխաւոր գործն է "Վէրք Հայաստանի, Ողբ Հայրենասէրի" վէպը, որ իր հայրենասիրական ջերմ շունչով եւ ազգային ազատագրական գաղափարներով՝ մեծ ազդեցութիւն գործած է հետագայ սերունդներուն վրայ։ Իր միւս գործերէն են՝ "Պարապ Վախտի Խաղալիկ", "Ովսաննա", "Թուրքի Աղջիկը", որոնց մէջ պարզ ու հասկնալի լեզուով պատկերացուցած է հայ ժողովուրդի կեանքն ու ազգային աւանդութիւնները։

                                     

2. Երկեր

  • Նախաշաւիղ կրթութեան ի պէտս նորավարժից, Տփղիս, 1862, 104 էջ
  • Վէրք Հայաստանի, Տփղիս, 1858, 276 էջ
  • Ֆէօդօրայ կամ որդեական սէրը, Տփղիս, 1841, 137 էջ
  • Վէրք Հայաստանի, Տփղիս, 1908, 304 էջ
  • Պարապ վախտի խաղալիք, Մոսկուա, 1932, 344 էջ
  • Պարապ վախտի խաղալիք, Տփղիս, 1864, 138 էջ
  • Վէրք Հայաստանի, Մոսկուա, 1897
  • Ողբ հայրենասիրի, Կ. Պոլիս, 1931, 316 էջ
  • Երկերը, Մոսկուա, 1897, 536 էջ