Back

ⓘ Երեւումն Ս. Խաչի




                                     

ⓘ Երեւումն Ս. Խաչի

Երեւումն Ս. Խաչի Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ տօներէն:Այս տօնը պատմական դէպքի մը յիշատակութիւնն է, նկարագրականն է այն երեւումին, որ տեղի ունեցաւ Երուսաղէմի մէջ, Կիւրեղ Երուսաղեմացի պատրիարքին եւ Կոստանդին Բ. կայսրին օրով, 351 թուականին:

Ս. Պենտեկոստէի հոգեգալուստ օրերուն, Մայիս ամսուան սկիզբը Ս. Խաչի լուսաւոր նշանը տարածուեցաւ երկինքին վրայ, Յիսուս Քրիստոսի խաչելութեան վայրէն՝ Գողգոթայէն մինչեւ Քրիստոսի համբարձման վայրը՝ Բեթանիայի Ձիթենեաց լեռը: Փայլող խաչը երեւելի դարձաւ բոլորին անխտիր, այդ շրջաններուն բնակիչները վկաները հանդիսացան Ս. Խաչի երեւման, որուն փայլքը աւելի ուժեղ էր քան արեւին ճառագայթները: Ժողովուրդը այս հրաշքը տեսնելով, շտապեցին դէպի տաճար իրենց ունեցած հաւատքը ամրապնդելու նպատակով: Մեծ ուրախութիւն կը տիրէր այդ շրջաններէն ներս, մարդիկ գոհութիւն կը յայտնէին Ամենակալ Աստուծոյ Իր կատարած աննկարագրելի յայտնութեան համար: Օրուան պատրիարքը՝ Կիւրեղ Երուսաղեմացին, այս հրաշքին ականատես ըլլալէ ետք, հարկ համարեց պաշտօնական նամակ մը գրել Կոստանդին Բ. կայսրին, ներկայացնելու եւ նկարագրելու համար տեղի ունեցած հրաշքը: Կիւրեղ պատրիարք պաշտօնական այս նամակով կայսրին ուզեց համոզել, որ հեռու մնայ եւ չպաշպանէ արիոսականութիւնը, որ ուղղափառ եկեղեցւոյ դաւանութեան հակառակ է, եւ վերստին հետեւի երեւցող Ս. Խաչի հաւատքին եւ դաւանանքին:

Այս երկնային հրաշքին շնորհիւ շատեր կը մկրտուին Քրիստոսի անունով, իսկ Ս. Կիւրեղ Երուսաղէմացի պատրիարքը այս հրաշքը եկեղեցական տօնի կը վերածէ եւ մինչեւ օրս այս տօնը կը յիշատակուի նոյն անուան տակ:Այս հրաշալի երեւոյթը, որ անմոռանալի եւ աննախադէպ էր, կը դառնայ յիշատակութեան արժանի տօն հայ եւ յոյն եկեղեցիներուն կողմէ եւ կը տօնուի Յինանց "Զատկին յաջորդող" հինգերորդ կիրակին։

                                     

1. Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ Ս. Խաչին նուիրուած չորս տօները

Հայ Առաքելական եկեղեցին Ս. Խաչին նուիրուած հետեւեալ չորս տօները ունի՝ Խաչվերաց, Գիւտ Խաչի, Երեւումն Ս. Խաչի եւ Վարագայ Ս. Խաչի:

Խաչվերաց

Կը կոչուի նաեւ Մեծ Խաչ։ Այս տօնը Հայերուն, Յոյներուն եւ Հռովմէացիներուն Յայսմաւուրքներուն մէջ ներկայ է, այդ մէկը բոլորին կողմէ մեծ շուքով կը յիշատակուի 14 Սեպտեմբեր-ին։

                                     

1.1. Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ Ս. Խաչին նուիրուած չորս տօները Գիւտ Խաչ

Ս. Խաչափայտին Գիւտը Կոստանդիանոսի մօր՝ Հեղինէի ձեռքով։ Այս տօնը փոխադրուած է Խաչվերացի եօթներորդ կիրակիին։ Գիւտ Խաչը, Քրիստոսի Խաչափայտին գտնուելու յիշատակութեան նուիրուած տօն է:

Աւանդութիւնը. ըստ քրիստոնէական եկեղեցիներու ընդունած աւանդութեան, Մեծն Կոստանդիանոս Կայսեր մայրը Հեղինէ Դշխոն 327-ին Երուսաղէմ ուխտի կերթայ: Այդ առիթով ցանկութիւն կունենայ Քրիստոսի Խաչափայտը տեսնել եւ անկէ մասունք մըն ալ հետը տանիլ: Երկար որոնումներէ ետք, կարելի կըլլայ գտնել Խաչափայտին տեղը իմացող Յուդա անունով յառաջացեալ տարիքի մարդ մը, որ կրնայ մօտաւորապէս մատնանշել վայրը:

Ցոյց տրուած վայրին վրայ կատարուած պեղումներէն կը յայտնաբերուին երեք խաչեր, որոնցմէ երկուքը՝ Քրիստոսի աջին ու ձախին խաչուած աւազակներու խաչերն էին, իսկ երկրորդը՝ Տիրոջ: Խաչերը նոյնանման ըլլալուն, դժուարութիւն կունենան որոշելու Քրիստոսի Խաչափայտը: Կը պատմուի թէ խաչերուն վրայ դրուած ննջեցեալի մը յարութիւն առնելով կը ճշդուի բուն Խաչափայտը:

Հեղինէ Թագուհին, հետագային Ս. Խաչ անունով Եկեղեցի մը շինել կու տայ Խաչափայտին գտնուած վայրին վրայ, եւ վերոյիշեալ Յուդան ալ քրիստոնէութիւնը ընդունելով, Եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի նոյն եկեղեցւոյ մէջ ծառայելու:

                                     

1.2. Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ Ս. Խաչին նուիրուած չորս տօները Երեւման Խաչ

351-ին երբ Կիւրեղ Եպիսկոպոս Երուսաղէմի Պատրիարք էր, Հոգեգալստեան տօնի կանուխ առաւօտուն, լուսաւոր խաչ մը արեւի նման շողարձակ՝ կը կանգնի երկինքը Գողգոթայէն մինչեւ Ձիթենեաց լեռ։ Լուսաճաճանչումը կը տեւէ ժամեր եւ Երուսաղէմի ժողովուրդը ամբողջական հիացումով կը դիտէ այն, որ կը խափանէր նոյնիսկ արեգակին լոյսը։

                                     

1.3. Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ Ս. Խաչին նուիրուած չորս տօները Վարագայ Խաչ

Ս. Խաչին նուիրուած այս տօնը ազգային է բնոյթով, որովհետեւ դէպքը տեղի ունեցած է Հայաստանի հողին վրայ եւ որուն հեղինակները եւս հայեր եղած են եղած։Այս տօնը հրաշալի երեւումն է Հռիփսիմեանց խաչափայտին՝ Վարագայ լերան վրայ, 653-ին։ Այս տօնը հայերուն կը վերաբերի։

Դէպքը տեղի կ՚ունենայ եօթներորդ դարու 653-ին, Վանի Վարագ լերան վրայ, Հայոց Ներսէս Գ. Շինող Կաթողիկոսին օրով:

Հռոմի Կղոդիոս կայսեր Պատրոնիկէ Դշխոն Երուսաղէմ ուխտի կ՚երթայ, եւ վերադարձին, Խաչափայտէն մասունք մը հետը Հռոմ կը տանի: Մասունքը, տակաւին Հռոմի հեթանոսութեան շրջանին կ՚անցնի Ս. Հռիփսիմէ Կոյսի ձեռքը: 300-ական թուականներուն, շուրջ 40 կոյսեր, Հռոմի հեթանոս եւ ցանկասէր կայսրէն փախուստ տալով՝ կ՚ուղեւորուին դէպի Հայաստան: Ժամանակ մը թաքնուած կը մնան Վարագ լերան վրայ։ Ըստ աւանդութեան, Կոյսերու երթը պիտի շարունակուէր մինչեւ Վաղարշապատ, որպէսզի խաչափայտին մասունքը զերծ մնար հեթանոս աչքերէ. ուստի, հալածանքներու ժամանակ Ս. Հռիփսիմէ եւ Ս. Գայեանէ խոհեմութիւն կը համարեն զայն թաքցնել Վարագ լերան Գալիլիա կոչուած ժայռին մէջ: Կոյսերը Վաղարշապատ հասնելով կը նահատակուին հայոց Տրդատ հեթանոս թագաւորին կողմէ:

Քրիստոնէական կրօնքի պաշտօնականացումէն ետք, Վարագ լերան վրայ կը կառուցուի Ս. Խաչ Վանքը: Այնուհետեւ, դարը դարին կը յաջորդէ եւ կը հասնի եօթներորդ դարը: 653-ին, օր մը, վանքի երկու ճգնաւորներ Թոդիկ եւ Յովէլ, աղօթքի պահուն պարզ աչքով կը նշմարեն լուսաւոր մասունք մը, որ լուսաւոր հետքով կու գայ եւ կը հանգչի Ս. Սեղանին վրայ։ Ըստ աւանդութեան, Ս. Ներսէս Շինողի օրով, Վարագայ լեռը յանկարծ կը լուսաւորուի, եւ լուսափայլ խաչը թռչելով՝ կը տեղաւորուի եկեղեցիին խորանին վրայ, եւ եկեղեցին կը լեցուի լոյսով եւ անուշահոտութեամբ։ Լոյսը կը մնայ մինչեւ իրիկուն, ապա կը շիջի։ Հոն կը ժամանեն Ներսէս կաթողիկոսը եւ Վարդ Պապիկը եւ կը հաստատեն Վարագի խաչին տօնը, որ այնուհետեւ տարուէ տարի կը կատարուի։Երկու ճգնաւորներուն հետ դէպքին ականատես կ՚ըլլան վանք ուխտի եկած հաւատացեալներ:

Այս դէպքի յիշատակութեան համար, Վարագ լերան վրայ կը կառուցուին եւս 12 վանքեր: Հայ եկեղեցին, նուիրագործելու համար խաչափայտի մասունքին երեւումը, կը հաստատէ Խաչին նուիրուած չորրորդ տօնը՝ Վարագայ Ս. Խաչ անունով: Տօնը կը կատարուի Խաչվերացէն 15 օր ետք, Սեպտեմբերի 25-էն մինչեւ Հոկտեմբերի 1-ը հանդիպած Կիրակին:



                                     

2. Ս. Խաչին խորհրդանիշը

  • Խաչը իր Խաչեալով յաւիտենական կեանք պարգեւեց մարդկութեան
  • Խաչով է, որ հաւատացեալներ կը շարունակեն իրենց երթը հասնելու արդարութեան: Խաչն է մեր *Խաչը ապաւէն ու զօրութիւն է
  • Խաչը այն միակ "Զինանշանն" ը դարձաւ, որ մարդկութիւնը զինեց եւ մինչեւ օրս կը զինէ
  • Խաչը կը հանդիսանայ փրկութեան գործիք, յաղթանակի նշան չարին եւ մահուան վրայ, յոյս եւ ապաւէն բոլոր մեղաւորներուն եւ համայն մարդկութեան բոլոր ազգերուն եւ ցեղերուն
  • Խաչը որ անարգանքի նշան էր, Քրիստոսով կեանքի վերածուեցաւ

Users also searched:

երեւման սուրբ խաչ,

...
...
...