Back

ⓘ Ստորոգութիւն:1909 մահեր




                                               

Աբրահամ Այվազեան

Ծնած է Պոլսոյ, աշակերտած է Գումգաբուի մայր վարժարանին, 1865-ին անցած է Խարբերդ եւ այնտեղ 19 տարի պաշտօնավարած է որպէս ուսուցիչ։ Իր եղբօր՝ Գէորգ Այվազեանի հետ 1869-ին հիմնել է "Մամուլ" երգիծաթերթը։ "Մամուլ" պարբերականին մէջ եւ այլ թերթերուն մէջ տպած է յօդուածներ, ակնարկներ։ "Բիւզանդիոն" թերթին մէջ տպած է շարք մը նշանաւոր հայերու կենսագրութիւններ։ 1860-ականներուն լոյս ընծայած է բանաստեղծութիւններու եւ այլ բնոյթի մի քանի գրքոյկներ, ինչպէս "Արտասուք Հայ մանկան", "Ի Մահ Մամիկոնեան Վարդանայ Հայ Դիւցազնին" 1862, "Առաջին Մրմունջք" 1864, "Անակրեոնեան Նուագք" 1865 եւ այլն։ Ճամբորդած է բազմաթիւ հայաբ ...

                                               

Թովմաս Թերզեան

Ծնած է Բերա Պոլիս: Մայրը՝ Իտալացի, հայրը՝ յունախօս Իզմիրցի: Տասը տարու՝ կը յաճախէ Սագըզ Աղաճի Բերա Մխիթարեանց վարժարանը, ուր տարի մը միայն կը մնայ։ Յաջորդ տարեշրջանին Վենետիկ է, Մուրատ–Ռափայէլեան վարժարան, ուր դասակից եւ ընկեր կ՛ունենայ Մկրտիչ Աճեմեան եւ Սրապիոն Թղլեան։

                                               

Մարիամ Ծաղիկեան (Գումբասեան)

Մարիամ Ծաղիկեան Գումբասեան ծնած է Պոլիս: Հօր անունն է Գալուստ: Ան առաջին անգամ բեմ կը բարձրանայ 1861-ին: Մարիամ միջակ կարողութեամբ դերասանուհի էր։ Ան փնտռուած դերասանուհի էր, ո՛չ թէ իր տաղանդին համար, այլ դերասանուհիներու հազուագիտ ըլլալուն պատճառով: Արեւելեան թատրոնի ու Նաումի բեմերուն վրայ ծաղկելէ ետք, ան կը մասնակցի Վարդովեանի խումբին, ստանձնելով մայրական դերեր: Կամուսնանայ Յովհաննէս Պիլէզիքեան-Գումբասեանի հետ ու կունենան դուստր մը Վերգինէ եւ մանչ մը Գրիգոր-Սանատրուկ, որ իր մօր կենսագրութիւնը գրքոյկով մը կը հրատարակէ, ձգտելով ի յայտ բերել մօրը տաղանդը: Մարիամ Ծաղիկեան սկզբնական շրջանին ...

                                               

Հելենա Մոզեյեւսքա

Հելենա Մոզեյեւսքա, լեհ դերասանուհի։ 1865 - 1869 թուականին հանդես եկած է Կրակովի, 1869 - 1876 թուականներուն՝ Վարշավայի "Վելքի" եւ "Ռոզմաիտոստի" թատրոններուն մէջ։ Հիւրախաղերով եղած է Մեծ Պրիթանիայի մէջ եւ ԱՄՆ։ Մոզեյեւսքայի՝ բնականին մօտ խաղը լի էր ռոմանտիկական խանդավառութեամբ։ Խաղցած է ողբերգական դերեր, լաւագոյններէն են՝ Մարի Ստյուարա Սլովացկիի "Մարի Ստյուարտ", Ամալյա Շիլլերի "Ավազակներ", Ֆեդրա Ռասինի "Ֆեդրա", Աննա, լէյտի Մակպեթ Շեքսպիրի "Ռիչարտ III", "Մակպեթ"։ Մոզեյեւսքա եղած է նաեւ Ս․ Վիսպյանսկու տրամաներու լաւագոյն դերակատարուհիներէն։

                                               

Յակոբ Պապիկեան

Յակոբ Պապիկեան, Օսմանեան Խորհրդարանի երեսփոխան։ Պապիկեան ուղիղ ու անաչառ նկարագրով երեսփոխան եղած է։ Ան խորհրդարանին կողմէ ղրկուած է Ատանա՝ 1909-ի ջարդերէն ետք, որուն հետեւանքով անաչառ տեղեկագիր մը պատրաստած է։

                                               

Ջիւանի

Ջիւանի Ստեփանի Բենկոեան), Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ աշուղական երգարուեստի ազգային դպրոցի ներկայացուցիչ, ժողովրդական երգիչ։ Անոր ստեղծագործութիւններէն մեզի հասած է մօտ 800 երգ։ Ունեցած է բազմաթիւ շրջագայութիւններ իր խումբով, հանդէս գալով ինչպէս Հայաստանի մէջ այնպէս ալ Վրաստանի եւ Ռուսաստանի մէջ։ Մասնակցութիւն բերած է նաեւ հայ ժողովուրդի ազատագրական պայքարին։ Ենթարկուած է հետապնդումներու, երբեմն արգիլուած են անոր ելոյթները, բռնագրաւած են նուագարանը։ Երեւանի մէջ Ջիւանիի անուան կը գործէ աշուղական արուեստի դպրոց, անոր անունով փողոցներ կը կոչուին Երեւանի մէջ, Գիւմրիի եւ այլ շրջաններու մէջ։

                                               

Տաւուտ (բժիշկ)

Ունեցած է բարձրագոյն բժշկական կրթութիւն։ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ բժիշկ տոքթոր աշխատած է։ Կիլիկիա աքսորուած է։ 12 Ապ­րի­լ 1909 թուականին, հայկական ջարդերու ժամանակ, եղած է Կիլիկիոյ, Ատա­նայի, Սանճաքի, Միսիս աւանի մէջ։ Թուրք ոճրագործները յարձակած են Միսիսի բնակիչ՝ Եփրեմ աղային տան վրայ, ուր ապաստանած էին հայերն ու այլ քրիստոնեաներ։ Դահիճները բոլորին դուրս հանած են՝ ընդարձակ բակ եւ կոտորած։ Եփրեմ աղայի տան ապաստանողներուն մէջ եղած է նաեւ "պոլ­սե­ցի մի աք­սո­րա­կան` տոքթոր Տաւուտը, որը բաւական դիմադրեց դահիճներին, բայց ի վերջոյ, ընկրկեց" ։

                                               

Արամ Աշճեան

Արամ Աշճեան, հայ խմբագիր։ Ծնած՝ Կ.Պոլիս։ Աշճեան 1870-ականներէն կաշխատակցի պոլսահայ մամուլին։ 1878-ին Եղիա Տնտեսեանի հետ կը բանայ տպարան ու կը տպագրէ մեծ թիւով հայերէն գիրքեր։ 1882-ին կը խմբագրէ "Ընտանիք" կիսամեայ հանդէսը։ 1884 թուականին՝ Պոլսոյ մէջ կը սկսի հրատարակել "Լապտեր Դիոգինեան" անունով հանդէսը երգիծաթերթ եւ երկու թիւ հրատարակելէ ետք, կրթական նախարարութեան հրամանով կը դադարի հրատարակելէ։ 1888-ին դարձեալ կը սկսի տպագրել, սակայն մի քանի թիւով։ 1909 թուականին կը մահանայ, Պոլսոյ մէջ։