Back

ⓘ Հին Աստուածներ




                                               

Նեփթիս

Նեփթիս ՝ եգիպտական դիցաբանութեան աստուած մըն է: Եգիպտացիները Նեփթիսը կը պատկերէին կնօջ մը տեսքով, գլխին վրայ իր անուան դրուած իր անուան գաղափարագիրը՝ տուն մը, վերեւին շինարարութեան զամբիւղով: Կը համարուեր եւ կը պատուեր որպէս Սեթի կինը: Եգիպտական դիցաբանական գրականութեան մէջ անոր էութիւնը համարեայ չէ բացայայտուած: Առանձին գրուածքներուն մէջ կը հանդիպէ իր քոյր Իսիսի հետ Օսիրիսի տօնախմբութիւններուն եւ հոգեհանգիստներու բոլոր մոգական արարողութիւներուն մէջ: Նէ Իսիսի հետ միասին կողբայ Օսիրիսը, կը մասնակցէ անոր մարմինի որոնումներուն, կը պահապանէ անոր մումիան, կանգնած ըլլալով անոր մահիճին գլխավերեւը ...

                                     

ⓘ Հին Աստուածներ

Լեւոն Շանթի թատերական այս գործին ներշնչման աղբիւրը հանդիսացած է Ստեփանոս Օրբելեանի կողմէ աւանդուած Մաշտոց եպիսկոպոսի պատմութիւնը: "Հին Աստուածներ" ը, խորհրդանշական պատկերներով կառուցուած, բանաստեղծական եւ փիլիսոփայական խորք ունեցող թատերգութիւն մըն է, նոր որակ մտցուց մեր գրականութեան մէջ յեղաշրջելով թատերական արուեստի նախկին ըմբռնումները:

Այս թատերգութեան ներկայացումները Կովկասի եւ Պոլսոյ մէջ մեծ խանդավառութիւն ստեղծեցին: Մտաւորականութիւնն ու մամուլը լուսարձակի տակ առին զայն:

                                     

1. Թատերգութեան Պատմութիւնը

Դէպքը տեղի կունենայ Սեւանայ կղզիին վրայ: Գլխաւոր հերոսներէն մէկն է Վանահայրը, նախկին իշխան Յովհաննէս: Իր սիրած իշխանուհին ուրիշի հետ ամուսնացած ըլլալուն պատճառով աշխարհիկ կեանքէն կը քաշուի եւ կերթայ Սեւանայ կղզիին վրայ վանք մը հիմնելու: Իշխանուհին նիւթական իր ներդրումը կը բերէ, որպէսզի կղզիին վրայ գեղեցիկ տաճար մը կառուցուի:

Թատերգութեան երկրորդ տիպարն է՝ Աբեղան, միաբանութեան երիտասարդ եւ արժէքաւոր անձերէն մէկը: Օր մը երբ իշխանուհիին եղբօր աղջիկը՝ Սեդան իր հօր հետ կղզի կայցելէ, լաստը կը խորտակուի Սեւանի մէջ եւ Աբեղան շուտով կազատէ Սեդային: Այդ վայրկեանէն սկսեալ Աբեղան կը սիրահարուի Սեդային: Կը փորձէ մոռնալ զինք, բայց չյաջողելով ի վերջոյ անձնասպան կըլլայ նետուելով Սեւանի ալիքներուն մէջ:Վանահայրը երբ կը հաստատէ, նոր շինուող տաճարը մեղքի վրայ հիմնուած է, այսինքն՝ իր եւ իշխանուհիին նախկին սիրոյ յիշատակներուն վրայ, կը հեռանայ կղզիէն հինը քանդելու եւ նորը շինելու համար:

                                     

2. Թատերգութեան Փոխաբերական Իմաստը

"Հին Աստուածներ" ը ընդհանուր գիծերով կը ներկայացնէ հոգիի եւ մարմինի, զգացումներու եւ բանականութեան, կիրքերու եւ կամքի յաւիտենական պայքարը: Հոն արտացոլուած են աշխարհիկ եւ հոգեւոր սկզբունքներու յաւերժական հակադրութիւնը: Աբեղան խորհրդանիշն է մարդկային բնազդին եւ զգացումներուն, իսկ Վանահայրը՝ կը մարմնաւորէ մարդկային կամքն ու բանականութիւնը: Մէկը հայեացքը կուղղէ դէպի անցեալը՝ սկզբնականը, միւսը՝ դէպի անյայտ ապագան:

Երկու տիպարներն ալ կորոնեն երջանկութիւն եւ ներքին գոհունակութիւն: Վանահայրը զայն կը գտնէ կատարեալ մեկուսացման մէջ, Աբեղան՝ երազներու մէջ: Առաջինին համար լաւագոյն կեանքն է մտքի վայելքն ու առանձին խոկումը, իսկ երկրորդին համար՝ սրտի վայելքն ու երազանքը: Ոչ մէկը սակայն գոհացում կը ստանայ: