ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 60




                                               

Վրացական Թագաւորութիւն

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երկիր Վրացական թագաւորութիւն վրաց.՝ საქართველოს სამეფო՝ սաքարթվելոս սամեփո, միջնադարեան պետութիւն Կովկասի եւ Հայկական լեռնաշխարհի մէջ 1008-1490 թուականներուն։ Հիմնադրած է Աբխազիոյ արքայ Բագրատ III-ը 1008 թուականին։ Երկիրը կառավ ...

                                               

Ձի

Ձի, ընտելացուած անասուն, վայրի ձիուն պահպանուած երկու ենթատեսակներէն մէկը։ Միւսը Բժեւալսկիին ձին է: Մարդուն կողմէ ձիերուն ընտելացումը սկսած է մօտաւորապէս մ.թ.ա. 4000 թուականէ, իսկ արդէն մ.թ.ա. 3000-ձին մարդու օգնութեամբ տարածուած է աշխարհով մէկ։ ...

                                               

Բագրատունեանց Հայաստանի Վերելքը

926 -ին Աշոտ Բ. մեռաւ անժառանգ: Անոր յաջորդեց եղբայրը՝ Աբբաս: Աշոտի թագաւորութեան վերջին տարիները անցած էին խաղաղ: Աբբասի իշխանութիւնն ալ անցաւ գրեթէ անխռով եւ թագաւորը ինզինք ամբողջութեամբ նուիրեց շինարարութեան: Աբբաս բարի դրացնութեան յարաբերութ ...

                                               

Սեֆեան Պարսկաստան

Կաղապար:Պատմական երկիր Սեֆեան պետութիւն պարս․՝ دولتْ صفویۀ` տաոուլաթ սաֆաուիէ, միջնադարեան պետութիւն Իրանի մէջ և իրեն հարող տարածքները 1501-1722 թուականներուն։ Հիմնադրեր է Իսմայիլ I-ը 1501 թուականին։ Երկիրը կառավարած է Սեֆեանների թագաւորական տոհմ ...

                                               

Արցախ (նահանգ)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ Արցախ. Մեծ Հայքի տասներորդ նահանգը, տարածուած էր Փոքր Կովկասի արեւելեան եւ Հայկական Լեռնաշխարհի հիւսիս-արեւելեան մասին մէջ։ Կ՛ընդգրկէր այժմեան Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը՝ հարակից ազատագրուած տարածքներով, ...

                                               

Տարօն (անձնանուն)

Տարօն, հայկական արական նորայայտ անուն։ Հաւանաբար, կը սերէ Մեծ Հայքի Տաւրուբերան նահանգի Տարօն գաւառի անունէն: Հայաստանի աշխարհագրական անուններով կան նաեւ այլ անձնանուններ՝ Մասիս, Սեւան, Սասուն, Արարատ, Արաքս եւ այլն: Տարօն տեղանունը որպէս գրական ...

                                               

System of a Down

System of a Down, ալտերնատիվ, հայ-ամերիկեան մետալ խումբ, որ ստեղծուած է 1994 թ ին Լոս Անճելըսի մէջ, ։ խումբը կը ներկայացնեն Սերժ Թանքեանը, Ճոն Տոլմաեանը, Տարօն Մալաքյանը եւ Շավօ Օտաճեանը ։

                                               

Մարաթուկ Վանք

Մարաթուկ վանքը կոչուած է նաեւ Սուրբ Աստուածածին վանք կամ Մարութավանք, որ սիրուած ուխտավայր մըն էր սասունցիներուն կողմէ: Վանքը ունէր ոչ մեծ ու միանաւ եկեղեցի մը, որ շրջապատուած էր ուղղանկիւն յատակագիծով եւ անմշակ քարերով կազմուած պարիսպով: "Սասնայ ...

                                               

Յովհան Օձնեցիի Վանք

Վանքի եկեղեցին քանդուած է, բայց շուտով անոր փոխարէն կառուցուած է մատուռ մը: Աւանդութեան համաձայն, 728-ին Օձնեցի հայրապետը ժողով գումարած է վանքին մէջ: Վանքը ունէր լայնածաւալ գերեզմանոց մը, ուրկէ 1204 թուականը կրող արձանագրութիւն մը գտնուած է:

                                               

Աստղիկ

Աստղիկ, հայկական դիցաբանութեան մէջ՝ ջուրի, սիրոյ ու գեղեցկութեան աստուածուհին է։ Ըստ աւանդութեան՝ Աստղիկ դիցուհին ամէն գիշեր կը լոգնար Մշոյ դաշտէն հոսող Արածանի գետին մէջ։ Սիրահարուած երիտասարդները կը հաւաքուէին մօտակայ բարձունքին վրայ, որպէսզի տ ...

                                               

Հայկական Կամուրջ (Ամսթերտամ)

Ամսթերտամի Հայկական կամուրջ, Ամսթերտամի 1700 կամուրջներէն 293 համարանիշը կրող կամուրջ, որ մայիս 15 2014 թուականին կոչուած է Հայկական կամուրջ:

                                               

Սուրիոյ Հայկական Մամուլ

Լոյս տեսած են աւելի քան 120 թերթեր, որուն մեծաւ մասամբ հրատարակուած են Հալէպ: Իբրեւ պարբերաթերթ լոյս տեսած է 1978-էն: 1989-991, վերածուած է երկամսեայի խմբագիր՝ Խաչիկ Շահինեան, ապա դարձած է երկշաբաթաթերթ եւ վերանուանուած է "Գանձասար" խմբագիր՝ Խաչի ...

                                               

Մատին Առաքելոց Վանքը

Մատին Առաքելոց կամ Մատնէվանք կամ Ս. Պետրոս վանքը, Սասունի Գոմք եւ Մջգեղ գիւղերու մօտ Մարաթուկ լերան ստորոտը կոնաձեւ բլուրի մը քարուտ կողքին շինուած է Ս. Պետրոսի վանքը, կոչուած նաեւ Ճկութի Ս. Պետրոսի կամ Մատին առաքելոյ վանք։ Սիմէոն դպ. Լեհացին կը ...

                                               

Յունաբան Դպրոց

Յունաբան Դպրոցը, հայ մատենագրութեան մէջ գրական եւ իմաստասիրական շատ ուշագրաւ շարժում մըն է Յունաբան Դպրոցը ․ Ե դարու հայ մատենագիրները գլխաւորաբար զբաղեցան քրիստոնէական գրականութեան նուիրուած թարգմանութիւններով եւ հեղինակութիւններով ․հետզհետէ հայ ...

                                               

Սուրէն Նազարեան

Սուրէն Նազարեան, Սուրիահայ վաստակաւոր գործիչ, գրող, մանկավարժ-դաստիարակ, հաւատաւոր Հ.Մ.Ը.Մ ական, նուիրեալ Համազգայնական:

                                               

Կարսի Թագաւորութիւն

Կարսի կամ Վանանդի թագաւորութիւն, միջնադարեան աւատատիրական պետութիւն Հայկական լեռնաշխարհին մէջ 963-1065 թուականներուն: Հիմնադրած է հայոց արքայ Աշոտ Գ. Ողորմածի եղբայր Մուշեղ Ա-ը 963 թուականին: Երկիրը կառավարած է Կարսի Բագրատունիներու տոհմը: Տարածք ...

                                               

Արգէոս

Արգէոս, Փոքր Ասիոյ ամենաբարձր լեռն է, ծովու մակերեսէն 3840 բարձրութիւն ունի: Մեծահռչակ յոյն պատմաբան եւ աշխարհագիր Ստրաբոն՝ անձամբ Կերիա ճամբորդած եւ այցելած է Արդէոսը, եւ իր Աշխարհագրութեան մէջ կը խօսի անոր մասին եւ կ’ըսէ թէ հրաբղխային մարած լեռ ...

                                               

Վասպուրական

Վասպուրական ՝ Մեծ Հայքի 8-րդ նահանգը։ Հիւսիսէն սահմանակից էր Այրարատ, հիւսիս–արեւելքէն՝ Սիւնիք, արեւելքէն՝ Փայտակարան եւ Պարսկահայք, հարաւէն՝ Կորճայք, Մոկք եւ Աղձնիք, արեւմուտքէն՝ Տուրուբերան նահանգներուն։ Կը ներառէ 34 գաւառ։

                                               

Համշէնցիներ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Էթնիկ խումբ Համշէնցիներ թրք.՝ Hemşinli, Թուրքիոյ Հանրապետութեան մէջ և այնտեղէն Կովկաս ու Միջին Ասիա տեղահան եղած էթնիկ խումբ, որ պատմաբաններու, լեզուաբաններու, մարդաբաններու գերակշիռ մասի կողմէն կը բնութագրեն որպէս հայ էթնոսի մ ...

                                               

Սասնայ ծռեր

"Սասնայ ծռեր" կամ "Սասունցի Դաւիթ", հայ ժողովրդական հերոսավէպը կամ էպոս։ Վիպասացներու եւ բանահաւաքներու կողմէ կոչուած է նաեւ "Սասնայ փահլեւաններ", "Սասնայ տուն", "Ջոջանց տուն", "Սասունցի Դաւիթ կամ Մհերի դուռ", "Դաւիթ եւ Մհեր", "Դաւիթի պատմութիւն" ...

                                               

Հայ Նկարիչներու Ցանկ

Ճորճ Դեմիրճեան Ալպերթ Դիլբարեան Երուանդ Դեմիրճեան Կարեն Դաւիթով Տիգրան Դաքեսեան Էժենի Դերձակեան Զաւէն Դարբինեան Տիգրան Դադերեան Յովհաննես Դարբինեան Դարւիշ Կարապետ Դեմիրճեան

                                               

Աղձնիքի Այր Մարդոց Տարազներ

Աղձնիքի Այր Մարդոց Տարազներ, Հայաստանի Աղձնիք շրջանի տղամարդոց հագուկապին ամբողջութիւնն է։ Աղձնիքի մէջ այր մարդոց ներքնազգեստին համար կը գործածէին ճերմակ կտաւ։ Շալվարը շըլուար կը կարէին բուրդ կերպասէ սեւ կը ներկէին։ Կար շալվարի յատուկ տեսակ՝ մատա ...

                                               

Վանի Թագաւորութեան Քաղաքակրթութիւնը

Վանի թագաւորութիւնը հին արեւելեան ձեւի պետութիւն էր: Անիկա համախմբում մըն էր տարբեր երկիրներու եւ ցեղերու, որոնք իրարու միացած էին բռնի ուժով: Իւրաքանչիւր ցեղ կամ ցեղային միութիւն կը պահէր իր տեղական վարչութիւնը, զօրքը, սովորութիւնները, լեզուն եւ ...

                                               

Ածուխ

Ածուխները պինդ, ածխածնով հարուստ այրուող օգտակար հանածոներ են, որոնք առաջացած են Երկրի ընդերքին մէջ՝ միլիոնաւոր տարիներու ընթացքին՝ հնագոյն բոյսերու մնացորդներու բարդ քիմիական եւ երկրաբանական փոխարկումներու հետեւանքով։ Միլիոնաւոր տարիներ առաջ ներ ...

                                               

Լեւոն (անձնանուն)

Լեւոն, հայկական արական տարածուած անուն։ Իբրեւ անձնանուն կը յիշատակուի ԺԲ դարէն։ Ծագած է յունարէն "λέων" բառէն, որ կը նշանակէ՝ առիւծ։ Տարածուած է շատ եւրոպական ժողովուրդներու մէջ։ Լատինագիր ձեւը՝ LEVON Անունէ ստեղծուած մականուն՝ Լեւոնեան Եւրոպական ...

                                               

Մոնրէալի Գեղարուեստի Թանգարան

Մոնրէալի գեղարուեստի թանգարան, թանգարան Գանատայի Քուէպեք նահանգի Մոնրէալ քաղաքին մէջ: Մոնրէալի ամենամեծ թանգարանը կը համարուի եւ Գանատայի ամենայայտնի թանգարաններէն է: Տեղակայուած է Golden Square Mile-ի Շերբրուկ փողոցին մէջ: ՄԳԹ տեղաւորուած է հինգ ...

                                               

Թագաւորական Բանակի եւ Ռազմական Պատմութեան Պելճիքական Թանգարան

50.84167°N 4.39139°E  / 50.84167; 4.39139 Թագաւորական բանակի եւ ռազմական պատմութեան պելճիքական թանգարան ֆր.՝ Musée Royal de lArmée, հոլ.՝ Koninklijk Legermuseum, ռազմապատմական թանգարան Պրիւքսէլի մէջ: Մեծ ռազմական թանգարանը կը գտնուի Պրիւքսէլի կե ...

                                               

Հին Աքրոբոլիս թանգարան

Հին Աքրոբոլիս թանգարան, եղած է հնագիտական թանգարան Աքրոբոլիսի տարածքին մէջ, Աթենք, Յունաստան։ Կառուցուած է ժայռի արեւելեան եզրի խորշին մէջ։ Կը համարուի Աթենքի ամենախոշոր հնագիտական թանգարաններէն մէկը։ Սահմանափակ տարածքի պատճառով յունական կառավարո ...

                                               

Հարաւափրիկեան Իզիքօ Թանգարան

Իզիքօ, Հարաւափրիկեան Հանրապետութեան ազգային թանգարան, որ տեղակայուած է Քէյփթաունի կեդրոնը` Քամփանի Կարտէնի տարածքին: Իզիքօ քոսա լեզուով կը նշանակէ "օջախ, ընտանիք":

                                               

Նաւ (թանգարան)

Նաւ թանգարան, ամսթերտամեան դպրոցի ճարտարապետական թանգարան, կը գտնուի Հոլանտայի մայրաքաղաք Ամսթերտամի արեւմտեան շրջանին մէջ, Սբարնտամմերպբլանտսուն 140 փողոցին վրայ:

                                               

Համակարգչային Պատմութեան Թանգարան

Համակարգչային պատմութեան թանգարան, 1996-ին ԱՄՆ-ի Քալիֆորնիա նահանգի Մաունթին Վիու քաղաքին մէջ հիմնադրուած թանգարան։ Թանգարանը նուիրուած է տեղեկատուական դարաշրջանի հաշուողական արհեստագիտութեան պատմութիւններու եւ նմուշներու պահպանման ու ներկայացման ...

                                               

Մանկավարժական թանգարան (Պելկրատ)

Մանկավարժական թանգարան, կրթութեան նուիրուած թանգարան Սերպիոյ մէջ: Տեղակայուած է Պելկրատի Ստարի կրատ համայնքին մէջ գտնուող հին Ռեալկի շէնքը, որ կառուցուած է 1837-1838 թուականներուն:

                                               

Պերլինի Եգիպտական Թանգարան

Պերլինի Եգիպտական Թանգարան, տունն է աշխարհի ամէնէն կարեւոր եւ հին Եգիպտական հաւագածոներուն։ Հաւագածոները մաս կը կազմեն Նիուիւս Թանգարանին։

                                               

Ռուբէն Սեւակի թանգարան

Թանգարանը կը գտնուի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին` 18-րդ դարուն կառուցուած Ղազարապատ կոչուած պատմական շէնքին մէջ, որ հիմնանորոգուեր է Ռուբէն Սեւակի եղբօրորդի` ֆրանսահայ Յովհաննէս Չիլինկիրեանի բարերարութեամբ։ Թանգարանի հիմնադրումը յարգանքի տուրք եւ խոն ...

                                               

Թռչնոց Բոյն

Թռչնոց բոյն, 1922 թուականին Լիբանանի Ժըպէյլ, քաղաքին մէջ դանիացի միսիոնարուհի Մարիա Ճէյքըպսընի կողմէ հիմնուած որբանոց-վարժարան, ուր տեղաւորուած են Հայոց ցեղասպանութենէն մազապուրծ հայ որբերը:

                                               

Կոմիտասի Անուան Զբօսայգի

Մինչեւ 1930-ականներու կէսերը զբօսայգիի տարածքը եղած է հին գերեզմանատուն, որ տեղացիները կոչած են "Մլեր" ։ Պահպանուած է հնագոյն գերեզմանատան կրաշաղախ պարսպէն հատուած մը։ 1930-ականներուն Երեւանի քաղխորհուրդի գործկոմի որոշմամբ գերեզմանատունը փակուած ...

                                               

Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նոր Նորք)

Անուան այլ կիրառումներու համար տես՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի այլ կիրառումներ Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի հայաստանի Հանրապետութեան Երեւանի Նոր Նորք վարչական շրջանի նանսենի անուան այգիին մէջ:

                                               

Օրբելի Եղբայրներ

Օրբելի եղբայրները աշխարհահռչակ եւ ականաւոր հայ գիտնականներ են, որոնք մեծ աւանդ ունին գիտութեան շարք մը ոլորտներու զարգացման գործին։ Օրբելի եղբայրներու տոհմը հին հայկական իշխանական ծագում ունի։ Այն սէրում է Մամիկոնեաններէն, Զաքարեաններէն։ 13-15-րդ ...

                                               

Գոհար (անձնանուն)

Գոհար, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն գոհար ՝ "ակունք" բառէն։ Կը գործածուի 12 րդ դարէն։ Փաղաքշական ձեւն է՝ Գոհարիկ։ Անուան կը համապատասխանեն պարսկերէն՝ Gauhar, Guhar, արաբերէն՝ Ĵauhar անձնանունները։

                                               

Ս. Ղազար կղզի

Ս. Ղազար կղզի, փոքր կղզի Վենետիկի ծոցին մերձաւոր ջուրերուն վրայ, հիւսիսային Իտալիա, Լիտօ կղզիէն դէպի արեւմուտք։ Կը պատկանի Մխիթարեան միաբանութեան, այդ միաբանութեան մայրավանքն է։

                                               

Հառաչանքներու Կամուրջ

Հառաչանքներու կամուրջ, Վենետիկի կամուրջներէն մէկուն անուանումն է։ Այս կամուրջը կառուցուած է 1602 թուականին, Անթոնիօ Քոնթիին կողմէն եւ զարդարուած է պարոքոյի ոճով արտասովոր մարգարտահատիկի ձեւ։ Կամուրջը Իտալիոյ բանտը կապած է Իտալիոյ Palazzo Ducale պ ...

                                               

Ժիրայր Յակոբեան

Ժիրայր Յակոբեան: Ծնած է Խարբերդ 1890-ին: Ուսումը կը ստանայ Քոլէճի եւ Թլկ-տինցիի դպրոցին մէջ: Ամերիկա անցնելով, կը վարէ թերթերու խմբագրութիւններ: 1912-ին կը մեկնի Վենետիկ, ուրկէ գաւառ, ստանձնելով տնօրէնութիւնը Միացեալ Ընկերութեան Հաւաւի դպրոցներու ...

                                               

Արեւիկ (անձնանուն)

Արեւիկ, կանգնեցուցած է խաչքար մը՝ Խնկիկի յիշատակին, 1274 թուական։ Արեւիկ, յիշատակագիր, որ յիշուած է Դրազարկի վանքի մէջ, Բարսեղ եպիսկոպոսի հետ, 1220 թուական։ Արեւիկ, կին Սոճոնի եւ մայր Առաքել եպիսկոպոս գրիչի, 1612 թուական։

                                               

Դալար (անձնանուն)

Դալար, հայկական անուն։ Առաջացած է հայերէն դալար ՝ "կանաչ" բառէն։ Սկզբնական շրջանին եղած է արական անուն, այնուհետեւ ձեւափոխուած ու դարձած է իգական անձնանուն՝ Դալալ ձեւով:

                                               

Թուխիկ (անձնանուն)

Թուխիկ, հայկական արական ու իգական անձնանուն։ Յառաջացած է հայերէն թուխ բառէն, ինչպէս որ սեւ բառէն առաջացած է Սեւուկ անձնանունը։ Սկսած է գործածուիլ 15-18-րդ դարերէն եւ այժմ ալ գործածական է՝ իբրեւ իգական անուն։

                                               

Տաղ

Տաղ, հնագոյն բանաստեղծութիւն է։ Տաղ կոչուող բանաստեղծութիւնները նաև երգուած են. երգուած են եկեղեցական պատարագներէն յետոյ և այդ պատճառով կոչուած են նաև երգեր։ Տաղերու հնագոյն օրինակներէն գրած է Գրիգոր Նարեկացին,անոնք նաև հայկական առաջին օրինակներն ...

                                               

ԱՄՆ-ի՝ 100 Հազար եւ Աւելի Բնակիչ Ունեցող Քաղաքներու Ցանկ

Սոլթ Լէյք Սիթի Salt Lake City ? Ուեսթ Վալի Սիթի West Valley City Փրովօ Provo

                                               

Գարեջուրը Հայաստանի Մէջ

Գարեջուր, Հայաստանի մէջ սկսած են արտադրել դեռ հին ժամանակներէն։ Ք․ա․ 5-րդ դարուն Հայկական գիւղ երթալուն հետ Քսենոփոնը կը գրէ, որ "Խառնարաններուն մէջ ցորէն, գարի, բանջարեղէն եւ գարիի գինիներ կը պահուէին: Գինին շատ ուժեղ էր, բայց տեղացիներու համար ...

                                               

21 Մայիս

1969․ Սիմոն Վրացեան ծն․ 1882 հայ քաղաքական գործիչ, դաշնակցական ղեկավար, Հայաստանի առաջին հանրապետութեան գիւղատնտեսութեան եւ պետական գոյքի, ինչպէս նաեւ աշխատանքի նախարար ու չորրորդ վարչապետ

                                               

Սարգիսեան (այլ կիրառումներ)

Ծովակ Վահրամ Սարգիսեան 1890-1960, Իսթանպուլահայ գրագէտ Ալեքսանդր Սարգիսեան ծն. 1956, հայ գործարար, սակաւապէտ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամաւոր, ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգիսեանի փոքր եղբայրը Հրայր Սարգիսեան ծն. 1973, Դամասկոս ծնած haj լուսանկարիչ Սեր ...