ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 55




                                               

Հերիսա

Հերիսայ, հայկական ազգային կերակուր։ Ցորենի, ձաւարի եւ հաւու, ոչխարի կամ տաւարի միսը ջուրով կ՛եփեն՝ փայտէ թիակով խառնելով, մինչեւ մածուցիկ զանգուած դառնայ։ Ուտելու ժամանակ վրան կը լեցնեն հալած իւղ երբեմն՝ նաեւ համեմունք։ Հին ժամանակ հերիսան կը դաս ...

                                               

Եղիշէ (անձնանուն)

յուն․՝ Ελισσαίος }} Եղիշէ, հայկական արական տարածուած անուն։ Ունի աստուածաշնչային ծագում, հրէական եբր.՝ ‏אֱלִישַׁע ‎, Էլիշա անունն է, որ կը նշանակի՝ "Աստուած փրկութիւն է": Անունէ ստեղծուած մականուն՝ Եղիշեան Լատինագիր ձեւը՝ YEGHISHEH

                                               

Հայոց Մայրաքաղաքներու Աղբիւր-Յուշակոթող

"Հայոց մայրաքաղաքներու աղբիւր-յուշակոթող", Երեւանի 2800-րդ տարեդարձին նուիրուած յուշարձան: Կը գտնուի Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանի Վահագն Դաւթեան զբօսայգիին մէջ։ Յուշարձանը տեղադրուած է 2018-ին, Երեւանի 2800-ամեակի տօնական միջոցառումներու պարու ...

                                               

Մեծ Հայքի Վարչական Բաժանումը

Հայկական միջնաշխարհը։ Շրջապատուած է Հայկական Պար, Գեղամայ, Շարիան եւ Ծաղկանց։ Պատմական Հայաստանը ունեցած է 12 մայրաքաղաք, որուն մեծագոյն մասը տեղադրուած է Այրարատ նահագին մէջ։ Արմաւիր, Երուանդաշատ, Արտաշատ, Վաղարշապատ, Արշակաւան, Դուին, Բագարան, ...

                                               

Արշակունեաց Թագաւորութեան Անկումը

374 -ին, հայերը չբողոքեցին Պապ թագաւորի սպանութեան դէմ: Հայ նախարարները նախընտրեցին մնալ Հռոմի բարեկամ եւ Վաղէսէն իրենց համար նոր թագաւոր մը խնդրեցին: Ուստի, Պապի Եղբօրորդին՝ Վարազդատ ղրկուեցաւ Հայաստան իբրեւ թագաւոր: Թէեւ երիտասարդ եւ քաջ, Վարազ ...

                                               

Սուրբ Յակոբեանց Տպարան

Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքութեան Սուրբ Յակոբեանց Տպարան ը հիմնուած է 1833 թուին Գաբրիէլ Նիկոմիդացի Պատրիարքին օրով: Ներկայիս թէեւ տպարանէն անցեալի փայլքը չի ցոլար, եւ այս գաղտնիք մը չէ, բացի "Սիոն" ամսագրէն եւ տարեկան "Օրացոյց" էն, որոնք տակաւին կ ...

                                               

Սուրբ Ամենափրկիչ Վանք (Նոր Ջուղա)

Ս.Ամենափրկիչ վանքը Նոր Ջուղայի ամենահին եւ ամենայայտնի կառոյցներէն մէկն է։ Կառուցուած է 1655-ին Շահ-Աբբաս Բ-ի օրերուն։ Վանքի նոր շէնքը կառուցուած է ինը տարուայ ընթացքին՝ Փիլիպոս կաթողիկոս Աղբակեցի եւ ժողովուրդի օժանդակութեամբ։ Ներսի պատերուն պատկ ...

                                               

Փաֆոսի Բիւզանդական Թանգարան

Պաֆոսի բիւզանդական թանգարան, Յունական ուղղափառ եկեղեցիէն նուիրուած Կիպրոսի Հանրապետութեան թանգարանին, ուրտեղ ներկայացած թանգարանային նմուշները հայտնաբերուած են Պաֆոս, Լիմասոլ եւ Կտիմա քաղաքներուն մէջ։ Թանգարանը կը գտնուի Կիպրոսի Պաֆոս քաղաքը։

                                               

Նոր Կիրակի

Զատիկ կը նշանակէ ազատութիւն եւ այդ օրը կրկնակի ազատութեան օր է: Աստուած մարդկութիւնը ազատած է մեղքերէ, սակայն անոնք կը գտնուին կիրքերու ազդեցութեան տակ: Իսկ երբ Աստուած ամէն ինչ կը նորոգէ եւ մարդկութիւնը կազատէ, ատիկա կը կոչուի Կրկնազատիկ: Կրկնազ ...

                                               

Քեֆալոնիա (կղզի)

Քեֆալոնիա Κεφαλονιά, Յունաստան․ մայրաքաղաքն է՝ Արղոսթոլի Αργοστόλι ։ Յոնիական կղզիներուն մէջ միակ շրջանը որ անջատ վարչական Քաղաքային Տարածքաշրջան է, որուն վարչական կեդրոնը Արղոսթոլին է։ Յոնիական կղզիներուն ամենամեծն է։ Կղզին հանրածանօթ կը դառնայ ...

                                               

Զարթօնքի շարժում

Զարթօնքի շարժում, ինքնագիտակցութեան եւ ազգա–մշակութային վերելքի շարժում։ Օսմանեան եւ Պարսկական տիրապետութեան տակ հայ ժողովուրդը կորսնցուցած էր ոչ միայն իր ազգային ինքնորոշման իրաւունքը, այլ նաեւ ազատ մտածելու, լաւին ձգտելու եր իր մարդկային իրաւու ...

                                               

Շիրակի մարզ

Շիրակի մարզ, մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միաւոր Հայաստանի մէջ: Վարչական կեդրոնը Գիւմրի քաղաքն է։ Պետականօրէն արեւմուտքէն սահմանակից է Թուրքիոյ, հիւսիսէն՝ Վրաստանին, արեւելքէն՝ Հայաստանի Լոռի մարզին եւ հարաւէն՝ Հայաստանի Արագածոտնի մա ...

                                               

Պելճիքա

Պելճիքա, դաշնային թագաւորութիւն եւ միապետութիւն է Եւրոպայի մէջ։ Պելճիքան կը կառավարէ թագաւորը, բայց անոր իշխանութիւնը սահմանափակուած է խորհրդարանով։ Սահմանակից է Հոլանտային, Գերմանիոյ, Լիւքսենպուրկին եւ Ֆրանսային։ Պելճիքան Եւրոպական միութեան հիմն ...

                                               

Ճափոն

Կաղապար:Նիհոնգո, պաշտօնական անունը "Նիփփոն, Նիհոնքոքու" պետութիւն է Ասիոյ խաղաղովկիանոսեան ափերէն դէպի արեւելք գտնուող կղզիներուն վրայ։ Հինէն ի վեր ճափոնցիները իրենց երկիրը կըսեն Նիփփոն կամ Նիհոն, որ կազմուած է 2 հիերոկլիֆային նշաններէ՝ "արեւ" եւ ...

                                               

Իսրայէլ

Իսրայէլ, պաշտօնական անուանումը՝ Իսրայէլի պետութիւն, պետութիւն Միջին Արեւելքին մէջ՝ Միջերկրական ծովու հարաւ-արեւելքին մէջ։ Հիւսիսէն, սահմանակից է Լիբանանին, արեւելքէն՝ Սուրիոյ եւ Հորդանանին, իսկ հարաւ-արեւմուտքէն՝ Եգիպտոսին։

                                               

Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութիւն

Նախիջեւանը պատմական Հայաստանի մասը եղած է։ Այնտեղ զարգացած եղած է մշակոյթը, որուն վառ ապացույցը կը հանդիսանան Ջուղայի հայկական գերեզմանոցի հազարաւոր խաչքարերը։ Այժմ Նախիջեւանը հայաթափուած է եւ ապօրինաբար բռնակցուած Ազրպէյճանի Հանրապետութեան։ 16 Մ ...

                                               

Քարի Լիճ

Քարի Լիճ, Արագածոտնի մարզ, Արագած լերռան լանջին։ Ծովու մակերեւոյթէն 3207 մ բարձրութեան վրայ, մակերեսը 0.12 քմ²։ Բիւրականէն Քարի լիճ անցնելի ճամբայ կայ, իսկ արեւելեան ափին օդերեւութաբանական կայան տեղակայուած է, կազմակերպուած է հանգստի գօտի։

                                               

Մուսա Լեռ

Մուսա Լեռ, Մուսա լերան փեշերուն գտնուող հայաբնակ 6 գիւղերուն մէջ արդէն կանուխէն կազմակերպուած է Դաշնակցութիւնը։ Յեղափոխական գործիչներ աշխատանք կը տանէին ժողովուրդը զինելու եւ ինքնապաշտպանութեան վարժեցնելու։ Սակայն անոնք դեր պատրաստ չէին թուրքերու ...

                                               

Զարեհաւան (Այրարատ)

Զարեհաւան, գրաբար` Զարեհաւան, քաղաք Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Ծաղկոտն գաւառին մէջ, Արածանի գետի աջ ափին, Բագաւանի մօտ, Թաւրիզ-Կարին-Տրապիզոն ճանապարհին մօտ:

                                               

Նիճերիա

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երկիր Նիճերիոյ Դաշնակցային Հանրապետութիւն Federal Republic of Nigeria, պետութիւն Արեւմտեան Ափրիկէի մէջ։ Կը մտնէ Համագործակցութեան մէջ։ Սահմանակից է Պենինին, Նիկերին, Չատին և Քամերունին։ Հարաւը կողողուի Կուինէական ծոցի ջուրերով։ ...

                                               

Շաքիի Ջրվէժ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ ջրվէժ "Շաքի" ն ջրվէժ է, ջրագրական բնութեան յուշարձան Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ։ Այս բնութեան յուշարձանը կը գտնուի Սիւնիքի մարզին մէջ, Որոտան գետի ձախակողմեան Շաքի վտակին վրայ։ Ան արձանագրուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Բնապա ...

                                               

Նիակարայի ջրվէժը

Նիակարայի ջրվէժը, ջրվէժ ԱՄՆ-ի Նիւ Եորք եւ Քանատայի Օնթարիօ նահանգներուն միջեւ։ Ջրվէժները Նիւ Եորքի Պաֆըլօ քաղաքին հիւսիս արեւելեան կողմէն 27 Քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուին, իսկ Թորոնթոյի հարաւ-արեւելքէն՝ 121 Քմ.: ԱՄՆԻ-ի եւ Քանատայի սահմանին գտ ...

                                               

Նեղոս գետ

Նեղոս, գետ Ափրիկէի մէջ։ Երկայնքը 6.853 Քմ. է։ Գլխաւորաբար կանցնի երկու երկիրներէ՝ Սուտան եւ Եգիպտոս։ Նեղոս գետը յայտնաբերուած է առնուազն 30 մլն. տարի առաջ: Նեղոս կը համարուի մարդկութեան քաղաքակրթութեան հիմնական "օրրաններէն" մէկը:

                                               

Հայտելպըրկի Համալսարան

Հայտելպըրկի` Ռուպրեխտի եւ Քառլի անուան համալսարան, ժամանականկից Գերմանիոյ ամենահին համալսարանը, ամենահեղինակաւոր ուսումնական հաստատութիւններէն մէկը, Կեդրոնական Եւրոպայի` հնութեամբ հինգերորդ համալսարանն է: Հիմնադրուած է 1386 թուականին։ Ուսուցման հ ...

                                               

Վրացական Ոսկեդար

Վրացական Ոսկեդար, Վրաստանը զարգացած միջնադարը 11-13 դարերուն: Այս ժամանակաշրջանին Վրաստանը հասաւ իր ռազմաքաղաքական հզօրութեան գագաթնակէտին: Այն անմիջանականորէն կապուած էր Վրաստանը Թամար թագուհիի կառավարման հետ: Այս ժամաակաշրջանին Վրաստան վերելք ա ...

                                               

Նահանջ Տարի

Նահանջ տարի, այն տարին է, որ կը պարունակէ լրացուցիչ օր օրացուցային տարին պահպանելու համար։ Այսպէս, նահանջ տարիի Փետրուար ամիսն ունի 29 օր, եւ ոչ՝ 28, ինչպէս սովորական տարիներուն: Այդպիսի տարիները կը կրկնուին չորս տարին անգամ մը։

                                               

Նոր Տարի

Ամանոր, Ամանոր կը կոչուի նոր տարուան առաջին օրը, կը կոչուի նաեւ Կաղանդ կամ Նոր Տարի։ Ամանորը հին ժամանակ պտուղներուն պահապան, տարին նորոգող, պտղաբերութիւն պարգեւող աստուածն էր։ Այժմ Ամանորի երեկոն ուրախութեան եւ խրախճանքի օր է։ Նոր Տարուան նախընթ ...

                                               

1632 թուական

Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1632 ծնունդներ Հոկտեմբեր 31՝ Եան Վէրմիր հոլ.՝ Jan Vermeer, մ.1675, հոլանտացի նկարիչ Օգոստոս 29՝ Ճոն Լոք անգլերէն՝ John Locke, մ.1704, բրիտանացի բնագէտ եւ իմաստասէր

                                               

Ճափոներէն

Ճափոներէն, արեւելաասիական լեզու։ Վիճելի կը համարուի որեւէ լեզուաընտանիքին պատկանիլը։ Ճափոներէնը մայրենի լեզու է 127 միլիոն մարդոց՝ գլխաւորապէս Ճափոնի մէջ ապրողներուն համար։ Ըստ աշխարհի լեզուներու դասակարգման՝ խօսողներու թիւով 8-րդն է։ Ճափոներէնը ...

                                               

Սուրբ Խաչ Դպրեվանք (Պոլիս)

Ըստ կալուածագրի մը Սուրբ Խաչ Վարժարանի մը անուան կը հանդիպինք 1706-ին Մուալլիմհանէ անուամբ։ Սկիւտարի նշանաւոր հրդեհները 1791-ին, 1825-ին եւ 1846ին հրոյ ճարակ կը դարձնեն վարժարանի շէնքը, որ վերջին անգամ կը կառուցուի 1892-ին։ 1919-ին վարժարանին մէկ ...

                                               

Ակաբենոր

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Դիցաբանական կերպար Ակապենոր, հին հունական դիցաբանութեան կերպար։ Անկեյի եւ Իոտիդի որդին։ Արքադացիներու առաջնորդ։ Թեգեի արքա։ Հեղինեի փեսացուն։ Անոր Ֆեգեյի որդիները ստրկութեան են հանձնում Արսինոյին։ Անոր տունը Ալկմեոնի որդիները ս ...

                                               

Կորնթոսի Նեղուցը

Կորնթոսի Նեղուցը հողի նեղ գօտերիզ մըն է, որ կը կապէ Պեղոպոնեզը մնացեալ Յունաստանին հետ։ Զայն կը ջրեն արեւմուտքէն Յոնիական Ծովը, Կորնթոսի Ծոցին միջոցաւ եւ արեւելքէն Էգէական Ծովը Սարոնիքոս Ծոցին միջոցաւ։ Նեղուցը կը կապէ Պեղոպոնեզը Յունաստանի մնացեա ...

                                               

Տէօրթեօլի դպրոցներ

Տէօրթեօլ - Դպրոցներ, Տէօրթեօլի մէջ կրթութիւնը առաջ տարած են հոգեւոր հայրերը կամ արհեստաւորները, որոնք գրել եւ կարդալ կը սորվեցնէին տեղի աշակերտներուն։ 1880-ական թուականներուն, Տէօրթեօլի մէջ կրթական կեանքի զարգացումը մեծաւ մասամբ կը կապուի Հայոց Մ ...

                                               

Պուլկարիա

Պուլկարիա, պաշտօնապէս Պուլկարիոյ Հանրապետութիւն, երկիր Հարաւային Եւրոպայի մէջ՝ Պալքանեան թերակղզիի արեւլքին մէջ՝ Սեւ ծովու ափին։ Սահմանակից է Ռումանիային՝ հիւսիսին մէջ, Սերպիային եւ Հիւսիսային Մակեդոնիային՝ արեւմտքին մէջ, Յունաստանին եւ Թուրքիոյ՝ ...

                                               

Զուիցերիա

Զուիցերիա, պաշտօնական անուանում՝ Զուիցերիոյ Համադաշնութիւն, պետութիւն՝ Կեդրոնական Եւրոպայի մէջ։ Հիւսիսէն սահմանակից է Գերմանիոյ, հարաւէն՝ Իտալիոյ, արեւմուտքէն՝ Ֆրանսայի, արեւելքէն՝ Աւստրիոյ եւ Լիխտենշտայնի հետ։ Զուիցերիա դաշնային հանրապետութիւն է ...

                                               

Փոքր Ասիա

Փոքր Ասիա, Անատոլիա, թերակղզի Ասիոյ արեւմուտքը, ժամանակակին Թուրքիոյ տարածքին մեծ մասը։ Երկայնքը արեւմուտքէն արեւելք կը կազմէ աւելի քան 1000 քմ, լայնքը՝ 400-էն 600 քմ։ Տարածքը կը կազմէ 506 հազար քմ։ "Անատոլիա" բառը յունարէնով կը նշանակէ արեւածագ, ...

                                               

Կրետէ

Կրետէ, Յունաստան։ Կը գտնուի Միջերկրական Ծովուն արեւելեան կողմը։ Յունաստանի ամենամեծ եւ բազմամարդ կղզին է, իսկ տարածութեամբ Եւրոպայի հինգերորդը՝ Սիքելիա, Սարտինիա, Կիպրոս եւ Քորսիքա կղզիներէն ետք։ Բնակչութեան թիւն է՝ 623.065 ըստ 2011 մարդահամարին։ ...

                                               

Միշիկըն

Միշիկըն, նահանգ ԱՄՆ-ի արեւելեան մասը։ Այն բնակչութեան քանակով ութերորդն է՝ մօտաւորապէս 10 միլիոն։ Անուանումը ծագում առած է ֆրանսական միշիկամա բառէն, որ կը նշանակէ մեծ լիճ: Նահանգը կը գտնուի Մաքինօ ջրվէժով բաժնուող Ցածր եւ Բարձր թերակղզիներու վրայ ...

                                               

Նիտըրլենտ

Նիտըրլենտ, երկիր Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ, Հիւսիսային ծովու ափին։ Արուպայի եւ Կեդրոնական Ամերիկայի հետ միասին կը մտնէ Նիտըրլենտի Թագաւորութեան կազմին մէջ։ 2020-ին երկիրը կը հրաժարի ոչ պաշտօնական "Հոլանտա" անուանումէն։ Հարաւէն սահմանակէն է Պելճիքայի ...

                                               

Քիքլատես

Քիքլատես կղզեխումբ, յուն․ Κυκλάδες․ Էգէական Ծովուն կղզիներու համալիր, Յունաստան։ Քիքլատես անունը հին աշխարհագէտները տուած են Տիլոս սուրբ կղզիին շուրջը կղզիներուն բոլորաձեւ դասաւորման պատճառաւ․ ։ Տարածութեամբ ամենամեծ կղզին Նաքսոսն է, իսկ ամենախիտ ...

                                               

Ամսթերտամի Ծաղիկի Շուկայ

52.36678°N 4.89135°E  / 52.36678; 4.89135 Ամսթերտամի ծաղիկի շուկայ հոլ.՝ Bloemenmarkt, աշխարհի միակ լողացող շուկան եւ Ամսթերտամի տեսարժան վայրերէն մէկը։ Այստեղ ծաղիկներ սկսած են վաճառուիլ 17-րդ դարուն, երբ առեւտրականները իրենց նաւակներով կանցնէի ...

                                               

Արայի լեռ

Արայի, հանգած հրաբուխ Հայաստանի Կոտայքի եւ Արագածոտնի մարզերու սահմանագօտիին վրայ, Արագածէն հարաւ–արեւելք, Քասաղ եւ Հրազդան գետերու միջեւ։ Արայի լեռը վերին երրորդական ժամանակաշրջանին հանգած հրաբուխ է։ Բարձրութիւնը 2577 մեթր է։ Կլիման ցամաքային է, ...

                                               

Պղինձ

Պղինձ քիմիական տարր է, նշանակումը՝ Cu, տարրերու պարբերական համակարգի 4-րդ պարբերութեան 1-ին խումբի տարր։ Կարգահամարը՝ 29, ատոմական զանգուածը՝ 63.546։ d տարր է, ատոմի ելեկտրոնային թաղանթներու կառուցուածքն է 4s 1 ։ К, Լ եւ М թաղանթները լրացուած են։ ...

                                               

Տերեփուկ

Դասակարգուած է տերեփուկի շուրջ 550 տեսակ՝ տարածուած Եւրասիոյ, արեւադարձային Ափրիկէի, Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկայի տարածքն, ինչպէս նաեւ 1 տեսակ՝ Աւստրալիոյ մէջ։ Տեսակներով յատկապէս հարուստ են միջերկրածովամերձեան եւ Առաջաւոր Ասիոյ երկիրները։ Հ ...

                                               

Ոսկի

Ոսկի, քիմիական տարր է, որուն նշանն է Au, տարրերու պարբերական համակարգի 6-րդ պարբերութեան, առաջին խումբի տարր։ Ազնիւ մետաղ է, կը պատկանի անցումային տարրերու շարքին։ Կարգահամարը՝ 79, ատոմական զանգուածը՝ 196.9665։ d տարր է, ատոմի ելեկտրոնային թաղանթ ...

                                               

Ժան Պառէ

Ժան Պառէ Jeanne Baret, 27 Յուլիս 1740 Լա Քոմել, Սաոն է Լուառ, Պուռկոնյը, Ֆրանսա - 5 Օգոստոս 1807 Սէն Անթուան տը Պռոյլ, Տոռտոնյը, Նուվէլ Աքիթեն, Ֆրանսա). Ֆրանսացի հետախուզուհի, շրջանաւորդ եւ բուսաբան։ Ճանչցուած է իբրեւ առաջին կինը որ երկրագունդի շ ...

                                               

Կարգաբանութիւն

Կարգաբանութիւն, կենսաբանական գիտութիւն, որու խնդիրն է բազմակողմանիօրէն նկարագրել եւ կարգի բերել գոյութիւն ունեցող եւ անհետացած կենդանիներու, բոյսերու, սունկերու եւ մանրագործարանութիւններու բոլոր տեսակները. պարզել անոնց միջեւ եղած ազգակցական կապը, ...

                                               

Այն Ղազալի Արձաններ

Այն Ղազալի արձաններ, Յորդանանի Այն Ղազալի հնագիտական վայրին մէջ յայտաբերուած շարք մը կոթողային կրաքարէ ծեփածոյ եւ եղեգեայ արձաններ, որոնք կը թուագրուին Նախախեցեգործական Նոր Քարի Բ․ ժամանակահաշրջանին։ Յայտնաբերուած են 1983 եւ 1985 թուականներուն եր ...

                                               

Կապոյտ (գոյն)

Կապոյտ, լոյսի երեք հիմնական գոյներէն մին: Կը գտնուի տէսանելի լոյսին ալիքներու երկարութեան 440÷520 նանոմեթր տիրոյթին մէջ: Կապոյտը երկինքին եւ ծովուն գոյնն է: Կապոյտ է նաեւ շափիւղայ քարը Գոյներու սփէքթրին մէջ կը գտնուի կանաչին եւ մանիշակագոյնին միջեւ

                                               

Կաղնի

Կաղնի, հաճարազգիներու ընտանիքի մշտադալար կամ տերեւաթափ ծառերու, հազուադէպ՝ թփերու առանձին ցեղ է։ Յայտնի են 500 տեսակներ։