ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 27




                                               

Պանիրով Եւ Սխտորով Հաց

Սխտորով հացը յայտնաբերուած է Միացեալ Նահանգներու ճաշարաններու ճաշացանկին մէջ, 1947-էն սկսեալ: Շրջան մը ետք, մշակուած է նոր տեսակ մը՝ սառած առեւտրային սխտորով հացեր, Միշիկընի "Coles bread" սնունդի ընկերութեան կողմէ, 1970-ին: Ապա, այն ժամանակի ընթա ...

                                               

Տապկուած միս

Տապակած միս, Կոտլետը միսէն պատրաստուած տապակած ուտեստ է, որ կարելի է ուտել հացով, կարմրացրած գետնախնձորով կամ սպիտակ փիլավով։ Լոլիկը աղցաններու մէջ կամ առանձին ևս լավ կ՛ուտվի կոտլետին հետ։

                                               

Աղօթքի Ընկոյզ

Աղօթքի ընկոյզ, 10-16-րդ դարերուն Հիւսիսային Եւրոպայի, յատկապէս Հոլանտայի մէջ մեծ տարածում ունեցող փայտէ պատրաստուած մանրանկարչական արտադրանքի տեսակ: Աղօթքի ընկոյզը գնդաձեւ է եւ կազմուած է իրարու միացած երկու մասերէ, որոնց շնորհիւ փայտէ գունդը կը ...

                                               

Աւետարանը Եւ Աւետարանիչները

Աւետարանը Եւ Աւետարանիչներ, Աւետարան կը նշանակէ բարի լուր պարունակող խօսք, պատգամ։ Աւետարանել կը նշանակէ մարդոց օգտակար ըլլալու դիտաւորութեամբ բարի լուրը քարոզել, պատգամել, հաղորդել։ Աւետարանիչ կը նշանակէ բարի լուրը քարոզող, պատմող, հաղորդող։

                                               

Եկեղեցական զգեստ

Եկեղեցական զգեստ, եկեղեցական հանդերձ, խորհրդաբանական իմաստ ունեցող, դեռեւս Հին կտակարանով աւանդուած քահանայական հանդերձէն։ Ինչպէս ընդհանրական եկեղեցիի մէջ, այնպէս ալ անոր անբաժանելի մաս կազմող Հայաստանի առաքելական եկեղեցիին մէջ հին ժամանակէ ի վեր ...

                                               

Եկեղեցւոյ Հայրեր

Եկեղեցւոյ հայրեր, առաքինազարդ կեանքով ու վարքով հռչակուած անձնաւորութիւններ, որոնք եկեղեցւոյ կողմէն դասուած են սուրբերու կարգը եւ ճանչցուած իբրեւ հաւատի հիմնական սկզբունքներու ճշմարիտ եւ ուղղափառ երաշխաւորներ, Սուրբ Գիրքի հեղինակաւոր մեկնիչներ ու ...

                                               

Էրէրնայ Սուրբ Սահակ եկեղեցի

Էրէրնայ Սուրբ Սահակ եկեղեցին գտնւում է Էրէրին գիւղի հարաւային կողմում բարձրացող լերան լանջին, պարսպապատ է եւ բաղկացած է մի գմբէթայարկ տաճարից եւ մի հասարակ դարպասից։ Այստեղ պահւում էր սուրբ Սահակի աջը, որ այժմ փոխադրուած է Լիմ անապատը, որի իրաւաս ...

                                               

Թալինի Կաթողիկէ Եկեղեցի

Թալինի Կաթողիկէ եկեղեցի, Թալինի Կաթողիկէ եկեղեցի, եռախորան գմբէթաւոր պազիլիկ տիպի եկեղեցի ՀՀ Արագածոտնի մարզի Թալին բնակավայրի հիւսիս-արևելեան եզրամասին մէջ։ Պազիլիկ և խաչաձեւ եկեղեցիներու իւրօրինակ զուգորդական նմուշ մըն է։ Տաճարի կառուցման վերաբ ...

                                               

Թեղենեաց Վանքի Խեցեղէն

Թեղենեաց Վանք ը միջնադարեան Հայաստանի հոգեւոր, մշակութային ու գրչութեան կարեւոր կեդրոն էր։ Այն կը գտնուի Բուժական գիւղէն 3 քմ հիւսիս՝ Թեղենիսի կամ Թեղենեաց լեռներու անտառապատ լանջերուն։ Վանքային համալիրը՝ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ "գմբեթաւոր դահլիճ" ի պ ...

                                               

Կաթողիկէութիւն

Կաթոլիկութիւն, քրիստոնէութեան հիմնական ուղղութիւններէն, հետեւորդներու թիւով քրիստոնէութեան ամենախոշոր ճիւղը ։ Կաթոլիկութիւնը տարածուած է եւ միլիոնաւոր հետեւորդներ ունի Եւրոպային մէջ, Լատինական եւ Կեդրոնական Ամերիկային մէջ։ Հետեւորդներ ունի նաեւ Հ ...

                                               

Կանչուոր Սուրբ Աստուածածին վանք (Կիպրոս)

1346-ին՝, Կիլիկիոյ հայ փախստականներու եւ գաղթականներու կողմէն, կառուցուած է ամրոցի դերակատարութիւն ունեցող վանքը՝ Կանչուոր Սուրբ Աստուածածին վանքը։ Ան կառուցուած է հայական ճարտարապետութեան ոճով՝ յունակիպրական տարրերով։ Վանքը՝ Կիպրոս կղզիի հոգեւոր ...

                                               

Կրօնը Վրաստանի Մէջ

Կրօնը Վրաստանի մէջ, կրօնական համոզմունքներու ամբողջութիւն է, դաւանանքի ազատութիւն, որ ամրագրուած է Վրաստանի քաղաքացիներուն համար՝ Վրաստանի սահմանադրութեամբ։ 2011 թուականի Յուլիս 7-ին Վրաստանի խորհրդարանը երրորդ ընթերցման ժամանակ քաղաքացիական օրէն ...

                                               

Հայ Աւետարանական Եկեղեցի

Հայ Աւետարանական Եկեղեցի հայկական եկեղեցի է։ Կը պատկանի Աւետարանական ընդհանրական եկեղեցիին։ Հայ Աւետարանական եկեղեցին պաշտօնապէս սկսած է որպէս ինքնավար հոգեւորական յանրութիւն 1 Յուլիս 1846-ին Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։

                                               

Հայ Եկեղեցւոյ Համալսարանական Ուսանողներու Միութիւն

Հայ Եկեղեցւոյ Համալսարանական Ուսանողներու Միութիւնը հիմնուած է 1963-ին։ ՀԵՀՈՄ-ին կանդամակցին Լիբանանի համալսարաններու եւ այլ կրթական բարձրագոյն հաստատութիւններու ուսանողներն ու շրջանաւարտները։ ՀԵՀՈՄ-ի անդամական ընդհանուր ժողովը կընտրէ 5 կամ 7 հոգ ...

                                               

Հայկական Եկեղեցի (Կրոզնի)

Ինչպէս ցոյց կու տայ 1923 թուականի հատակագիծը, հայկական եկեղեցին տեղակայուած եղած է քաղաքի կեդրոնին մէջ՝ Սունժա գետի ձախ ափին։ Ան կը գտնուի Դունդվսկի փողոցի եւ Նաւթային ինստիտուտի մասնաշէնքի եւ № 1 միջնակարգ դպրոցի տարածքին՝ հատուելով Լերմոնտովի զ ...

                                               

Հինտուիզմ

Հինտուիզմ, կրօն` ստեղծուած Հնդկական ենթամայրցամաքին վրայ։ Հինտուիզմի պատմական անուանումը Սանսքրիթով կը հնչէ որպէս սանաթան-տհարմա, ինչ որ կը նշանակէ "յաւերժ կրօն", "յաւերժ ճանապարհ", կամ "յաւերժ տհարմա": Հինտուիզմը աշխարհի ամենահին կրօններէն մէկն ...

                                               

Հռիփսիմեանց Կոյսեր

Հռիփսիմէանց կոյսեր սուրբ Հռիփսիմէանց եւ սուրբ Գայանեանց կոյսեր, քրիստոնեայ վկայուհիներ, նահատակներ։ Հռիփսիմէանց կոյսերը առաքինազարդ վանական կեանք վարած են Հռոմի մէջ, իրենց մայրապետի՝ Գայանէ կոյսի առաջնորդութեամբ։ Հռոմի Տիոկղետիանոս կայսրի հալածան ...

                                               

Մանուկներու Կոտորած

Մանուկներու կոտորած, նոր-կտակարանային պատմութեան դրուագ՝ նկարագրուած Մատթէոսի Աւետարանին մէջ։ Փոխաբերական իմաստով ասոյթը կը նշանակէ չափազանց դաժան վերաբերմունք անպաշտպաններու նկատմամբ։ Սպանուած մանուկներուն քրիստոնէական եկեղեցին դասած է սուրբ նահ ...

                                               

Մարմնակալ

Մարմնակալ, եկեղեցական քառանկիւն ճերմակ մաքուր կտաւ կամ դաստարակ, որ Պատարագի ատեն ծածկոցներուն վրայ ու սկիհին եւ մաղզմային տակը կը փռուի, թէ՛ ի պատիւ սրբութեան եւ թէ՛ սրբագործուած նշխարին փշուրները հաւաքելու նպատակով: Անիկա մածան նիւթով կը լուացո ...

                                               

Մեծ Ծածկոց

Քահանան, Ս. Պատարագի սկիզբը, սկիհը կը ծածկէ մեծ ծածկոցով մը, որ յատուկ կտաւ մըն է, հիւսուած կ’ըլլայ մետաքսէ, բամպակէ կամ վուշէ: Քահանան երբ անով խորհուրդը կը ծածկէ, կ’ըսէ "Երկինքը ողողուեցաւ Փառաւորեալին լոյսով ու Անոր փառքով լեցուեցաւ երկիրը": Կ ...

                                               

Մեծ Պահք

Մեծ Պահք -ը եւ Պահեցողութեան Արժէք ը, պահքի գաղափարին առաջին անգամ կը հանդիպինք հրեայ ժողովուրդին կրօնական կեանքին մէջ։ Երբ կարդանք Ղուկասու Աւետարանը՝ այնտեղ Փարիսեցիին եւ Մաքսաւորին առակին մէջ կը տեսնենք թէ Փարիսեցին շաբաթը երկու անգամ ծոմ կը պ ...

                                               

Պաւլիկեան շարժում

Պաւլիկեան շարժումը կամ Պաւղիկեան շարժումը ծագում առաւ աւատատիրութեան ֆէոտալիզմ ծագման եւ զարգացման ժամանակաշրջանին, ուղղուած ֆէոտալիզմի ճնշման եւ շահագործման դէմ։

                                               

Պուտտայականութիւն

Պուտտայականութիւն ը, ոչ-Աստուածային կրօնական ուսուցմունք մըն է, կամ փիլիսոփայութիւն մը, որ կընդգրկէ այլազան աւանդութիւններ, եւ կրօնական համոզումներ եւ սովորութիւններ, որոնք մեծաւ մասամբ հիմնուած են Կուաթամա Պուտայի ուսուցմունքներուն վրայ, ճանչցու ...

                                               

Քաղկեդոնականութիւն

Քաղկեդոնականութիւնը Քաղկեդոնի տիեզերական ժողովի կանոնները ընդունած եկեղեցիներու դաւանաբանական ուսմունքի անուանումն է հայ միջնադարեան գրականութեան մէջ։ Քաղկեդոնի Տիեզերաժողովը տեղի ունեցաւ 451 թուականի աշնան, Կ. Պոլսոյ արուարձան՝ Քաղկեդոնի մէջ, Բի ...

                                               

Քարոզ

Քարոզ, քրիստոնէական հաւատքի ուսուցման եւ տարածման միջոց, կրօնադաւանական, բարոյախրատական պատուիրաններու հրապարակային ուսուցում, խրատ: Քարոզ կը կոչուի նաեւ եկեղեցիի խորանէն հոգեւորականի՝ ժողովուրդին ուղղուած խօսքը: Լայն առումով վաղ քրիստոնէական լեզ ...

                                               

Բագրատունեաց Հայաստանի Մշակոյթը եւ Արուեստները

Նիւթական հարստութեան կուտակումը եւ տնտեսութեան զարգացումը մարդոց մօտ նորանոր պահանջներ կը յառաջացնեն. կը նրբանայ անոնց ճաշակը, կաճի ուսման, գիտութիւններու եւ արուեստի հանդէպ անոնց սէրը։ Այս իմաստով Բագրատունեաց Հայաստանը ամէնէն նպաստաւոր պայմաննե ...

                                               

Հայեր, միացէ՛ք

Սկիզբէն միանալով Արցախեան շարժմանը՝ Գուսան Հայկազունը շարժման առաջին շաբաթուայ ընթացքին գրած է "Հայեր, միացէք" երգը և առաջին անգամ անձամբ կատարած է այն 1988 թուականի Մայիսի 17-ին Օբերայի հրապարակին մէջ։

                                               

Հայկական Յաւերժութեան Նշան

Հայկական յաւերժութեան նշանը հին հայկական ազգային նշան մըն է եւ ձեւով մը կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդը. Շատ կը գործածուի հայկական շինութիւններու մէջ, փորագրուած եկեղեցիներու եւ հնութիւններու վրայ։

                                               

Հայկական Նուագարաններ

Հայկական նուագարաններ իւրայատուկ և գեղեցիկ հնչողութիւն ունեցող երաժշտական գործիքներ, որոնք ունին դարերու պատմութիւն։ Փարիզի համերգասրահներէն մեկում մէջ միջազգային համաժողով է։ Ելույթ կունենան տարբեր երկրներէն եկած երաժիշտներ և կներկայացնում իրենց ...

                                               

Խաչքար

Խաչքար, միջնադարեան հայ կերպարուեստի տեսակ, ճարտարապետական մանր կոթողային ձեւ, որու հիմնական բովանդակութիւնը կը կազմէ պատուանդանի վրայ կանգնած սալաձեւ խաչարձանը՝ ճակատը դէպի արեւմուտք ուղղուած: Հակառակ անոր, որ հեռուէն անոնց պատկերը գրեթէ միշտ հա ...

                                               

Համազգայինի "Վահէ Սէթեան" հրատարակչատուն

Համազգայինի "Վահէ Սէթեան" հրատարակչատուն, գրատարած։ 1931-ին Ճեմարանի մէջ կը բացուի Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան տպարանը եւ միեւնոյն տարին կը սկսի գործել։ Առաջին հրատարակութիւնը կ’ըլլայ Ճեմարանի ծրագիր-կանոնագիրը։ Համազգայինի հիմ ...

                                               

Հայ երաժշտական մշակոյթը ԺԹ. դարուն

Հայ երաժշտական մշակոյթը ԺԹ. դարուն Հայ երաժշտութեան զարգացման նոր դարաշրջան, երբ սկիզբ կը դրուի ժողովրդային ստեղծագործութեան հաւաքման եւ ուսումնասիրութեան, կը հիմնադրուին ազգային յօրինողական դպրոցը եւ երաժշտագիտութիւնը, օփերային եւ սենեկային կատա ...

                                               

Հայ Հին եւ Միջնադարեան Թատրոն

Միջնադարեան թատրոնի հիմնական տեսակներն են ժողովրդական պարերգային տրաման թատերարուեստի հնագոյն եւ ժողովրդական տիպը եւ աշխարհիկ փրոֆեսիոնալ թատրոնը հայկական կրկեսային արփը միջնադարի ժամանակ, Հին Հռոմէն եկող եւ քրիստոնեական Ասորիքի ու Բիւզանդիոնի մի ...

                                               

Հայկական Ժողովրդական Թատրոն

Ժողովրդական թատրոնը ձեւաւորուած է հնագոյն ժամանակներուն՝ տօնակատարութիւններու ընթացքին կազմակերպուած խաղերու, հարսանեկան, թաղման եւ այլ ծիսակատարութիւններու տարրերու վերամարմնաւորման հիմքին վրայ։

                                               

Հայկական Ժողովրդական Պարարուեստ

Հայկական ժողովրդական պարերու հնագոյն ծագման մասին կը վկայեն բանաւոր տեքստերէն մեզ հասած բազմաթիւ հասկացութիւններ եւ Հայաստանի մէջ պահպանուած ու օգտագործուող պարային, թատերական շարք մը տերմիններ։ Ամբողջ աշխատանքի ընթացքը եւ կենցաղային բազմաթիւ տար ...

                                               

Հայկական Հարսանիք

Մեզի յայտնի ամենահին հայկական հարսանիքներէն՝ Արտաշէս թագաւորի եւ Սաթենիկի հարսանիքի մասին է: Այսպէս գովերգած են հայ գուսանները. "Ոսկի անձրեւ կը տեղար Արտաշէսի փեսայութեան պահուն, մարգրիտ կը տեղար Սաթենիկի հարսնութեան պահուն":

                                               

Հայկական Տոմար

Հայկական տոմար, հայերուն սովորական տոմարն էր եւ "Արեւու Տոմար" էն ազդուած էր։ Տոմարին մէջ մէկ տարին, 12 ամիսէ եւ ամէն մէկ ամիսը 30 օրէ կը բաղկանար։ Աւելցած 5կամ 6 օրը կը սեպուէր "մնացորդ օր" ։Տոմարի ամիսներու անուանումի վրայ ազդեցութիւն ունի Զերտ ...

                                               

Հայրենի մտաւորական-մշակութային մթնոլորտը 1920-1945 տարիներուն

Հայրենի մտաւորական-մշակութային մթնոլորտը 1920-1945 տարիներուն, 1920 - 1970 տարիներուն, հայրենի մշակութային կեանքը կ՛արձանագրէ իրագործումներ։ Յատկապէս համահայկական սպասումներու իմաստով, ան կունենայ թերացումներ, կը ճանչնայ արգելքներ։ Հասատանի նոր ղ ...

                                               

Նաւասարդ

Նաւասարդ, Հայկական տոմարի առաջին ամիսը: Կազմուած է "նաւ" եւ "սարդ" բառերէն եւ կը նշանակէ "Նոր Տարի": Նաւասարդ ամիսը ունեցած է 30 օր, սկսած է 11 Օգոստոսին եւ վերջացած՝ 9 Սեպտեմբերին: Հին հայերուն համար 1 Նաւասարդը եղած է ժողովրդական խրախճանքներու տօն:

                                               

Փոքր Հայքի Կանացի Զգեստներ

Փոքր Հայքի կանացի զգեստները հայկական տարբեր գաւառներու մէջ շատ նման էին իրենց ոճով։ Տարազին հիմնական մասերն էին վերնազգեստը՝ անթարին, կարճ սալթան, գոգնոցը, գօտին, գլխազարդերն ու ագանելիքը ։ Ճերմակեղէնը կը կարէին տեղական կտաւով: Անթարին ունէր երկո ...

                                               

Ալ Ահրամ

"Ալ Ահրամ", Եգիպտոսի ամենատարածուած արաբերէն լեզուով օրաթերթն է "Ալ Ախպար" ի զուգահեր: Հիմնուած է 1875-ին երկու Լիբանանցի եղբայրներ Պշարա եւ Սալիմ Թաքլայի կողմէ: Սկսաւ իբրեւ շաբաթաթերթ 5 Օգոստոս 1876-ին օրաթերթ դառնալով Յունուար 1881-ին: Նոյեմբեր ...

                                               

Զարթօնքի շարժման պարբերական մամուլ

Զարթօնքի շարժման պարբերական մամուլ, զարթօնքի ներթափանցումը մամլոյ մէջ։ Ա․ Գիրքերու հրատարակութեան կողքին, ճամբայ ելած էին պարբերաթերթերը, "Ազդարար" ՝ 1794–ին, Մատրաս "Դիտակ Բիւզանդար" ՝ 1822–ին, Պոլսի "Շտեմարան" ՝ 1822–ին, Կալկաթա, եւ այլն։ Առաջի ...

                                               

Ան Նահար

"Ան Նահար", Լիբանանի ամենատարածուած արաբերէն լեզուով օրաթերթն է: Հիմնուած է 4 Օգոստոս 1933-ին Ժըպրան Թուէյնիի կողմէ որ թերթին խմբագրապետն էր 1933էն մինջեւ 1948: Իր մահէն ետք օրաթերթը ստանձնեց իր զաւակը՝ Ղասսան Թուէյնի որ շարունակեց իբր խմբագրապետ ...

                                               

Պրազիլիոյ Հայկական Մամուլ

Պրազիլիոյ Հայկական Մամուլ,Պրազիլիոյ մէջ, ցարդ հրատարակուած են շուրջ տասնհինգ հայկական պարբերականներ, մեծ մասը՝ Սան Փաուլոյի մէջ։ Առաջինը՝ հնչակեան ուսանող, միութեան պաշտօնական "Կայծ" ազգային, գրական-գեղարուեստական, մարզական, երկշաբաթաթերթն է։ Հետ ...

                                               

Կապոյտ Սրահ

Կապոյտ սրահ, Սթոքհոլմի քաղաքապետարանի գլխաւոր դահլիճը, որ առաւել յայտնի է իբրեւ Նոպէլեան ամէնամեայ հանդիսաւոր ճաշկերոյթներու սրահ, ինչպէս նաեւ կ՛օգտագործուի պետական այցերու, ուսանողական պարահանդէսներու, յոբելեաններու եւ այլ խոշոր միջոցառումներու ...

                                               

Վրաստանի Ազգային Թանգարան

Վրաստանի ազգային թանգարան Վրաստանի ազգային թանգարանը կը միաւորէ Վրաստանի առաջատար թանգարաններուն։ Թանգարանը ստեղծուած է ինսդիտուցիոնալ-կառուցուածքային, օրէնսդրական բարեփոխումներու որպէս արդիւնք եւ նպատակն է յետապնդել թանգարանային հաստատութիւնները ...

                                               

Ամանոր եւ Կաղանդ Պապուկի հետ կապուած աւանդութիւններ

Կաղանդ Պապա, Կաղանդի գիշեր մեծ ուրախութեամբ կը բանաս Կաղանդի ծառին տակ շարուած նուէրները։ Սակայն ուրկէ՞ կու գայ նուէրներ բաժնելու այս սովորութիւնը։ Արդէն Քրիստոտէ առաջ յոյները իրարու նուէրներ կը բաժնէին տարուան ամէնէն կարճ օրը՝ 21 կամ 22 Դեկտեմբե ...

                                               

Ամանոր, Կաղանդ

Ամանոր, Կաղանդ, տօն, կը նշուի տարբեր ժողովուրդներու կողմէ ընդունուած օրացոյցին ընթացիկ տարուան վերջին օրուան եւ յաջորդ տարուան առաջին օրուան գիշերը։ Նոր Տարին նշելու սովորութիւնը գոյութիւն ունէր Ք.Ա. 3-րդ հազարամեակին Միջագետքի մէջ։ Ամանորին կը ն ...

                                               

Ամանորը Աւստրիոյ Մէջ

Ամանորը Աւստրիոյ մէջ տօն: Անիկա կը նշուի 31 Դեկտեմբեր-ի գիշերէն մինչեւ 1 Յունուար։ Տօնը Աւստրիոյ մէջ առաջին անգամ նշուած է 1961 թուականին Ինոքենտիա Գ. Պապի հրամանով։

                                               

Բարութեան Համաշխարհային Օր

Բարութեան համաշխարհային օրուան միջազգային պահպանումը 13 Նոյեմբերին է: Այն ներկայացուած է 1998-ին, Համաշխարհային Բարութեան շարժման դաշնութեան ազգերու բարութեան ՀԿ-ներու կողմէ: Այն կը նշուի շատ երկիրներու մէջ, ինչպէս՝ Քանատայի, Ճափոնի, Աւստրալիոյ, ...