ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 135




                                               

Վահանավանք (Սիւնիքի մարզ)

Վահանավանք, վանք Սիւնիքի մարզին մէջ։ Կապան քաղաքէն 7 կմ արեւմուտք, Ողջ գետի աջ կողմը, անտառապատ ձորի մը մէջ։ Երբեմն կը կոչուի Յովհաննավանք։ Վանքը կառուցուած է Վահան իշխանի կողմէն, 911 թուականին։ Վանքը կառուցուելէ ետք անոր կը տրուի հսկայական կալւա ...

                                               

Սահմանին

Սահմանին, հայկական հեռուստաշար մըն է, որ կը պատմէ հայ-Ազրպէյճանական սահմանին վրայ տեղի ունեցող իրադարձութիւններուն մասին: Հեռուստաշարը առաջին անգամ հրատարակուեցաւ 5 Դեկտեմբեր, 2015 թուականին, Շանթ TV-էն ու կը բաղկանայ 12 դրուագներէ: Սահմանին հեռո ...

                                               

Պատմական Հայաստանի Թագաւորութիւնները

Պատմական Հայաստանի Թագաւորութիւններ, Ուրարտական Թագաւորութիւն, Արտաշէսեան Թագաւորութիւն, Արշակունեաց Թագաւորութիւն, Բագրատունեաց Թագաւորութիւն, Կիլիկեան Թագաւորութիւն

                                               

Որդան Կարմիր

Որդան կարմիր կամ Արարատեան որդան կարմիր, Margarodidae ընտանիքին պատկանող միջատ, որմէ հայերը կը պատրաստէին նոյնանուն ներկը։

                                               

Երգիծական Գրականութիւն Եւ Իր Միջոցները

Երգիծական գրականութիւն եւ իր միջոցները, երգիծական կը կոչենք այն ստեղծագործութիւնները, որոնց մէջ կը ծաղրուին ընկերային կեանքի արատներն ու մարդկային թերութիւնները, զանոնք շտկելու կամ, ծայրայեղութեան պարագային, բարոյապէս ոչնչացնելու նպատակով։ Երգիծա ...

                                               

Ջուր

Ջուր ը աշխարհի վրայ ամէնէն տարածուած բաղադրութիւնն է։ Երկրագունդին մակերեսին 70 տոկոսը ծածկուած է ջուրով։ Զուտ ջուրը անգոյն, անհոտ եւ անհամ հեղուկ մըն է։ Մեր խմածը յաճախ թեթեւ համ մը ունի, որովհետեւ կը պարունակէ կարգ մը հանքային աղեր եւ լուծուած ...

                                               

Հարշատ թիւեր

Ատանկ թիւ մըն է, զորօրինակ, 1729-ը, քանի որ 1729 = 1 + 7 + 2 + 9 × 91 ։ Ակնյայտ է, որ բոլոր միանիշները հարշատ են։ 10-էն մեծ առաջին 50 հարշատ թիւերն են՝ 10, 12, 18, 20, 21, 24, 27, 30, 36, 40, 42, 45, 48, 50, 54, 60, 63, 70, 72, 80, 81, 84, 90, 10 ...

                                               

Կաւ

Կերպընկալութիւնը կաւի՝ ջուրի հետ ձեւընկալ զանգուած առաջացնելու յատկութիւնն է։ Այդ զանգուածը կը պահպանէ ճնշման տակ իրեն հաղորդած ցանկացած ձեւը, իսկ թրծումէն յետոյ՝ կը ստանայ քարի ամրութիւն։ Կաւի քիմիական գլխաւոր բաղադրամասերն են՝ SiO 2 30-70%, AI ...

                                               

Ս. Զատիկ

Ս. Զատիկ կամ Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Յարութեան տօն, քրիստոնեայ եկեղեցիներու, ինչպէս նաեւ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ հնագոյն եւ գլխաւոր տօնը, հինգ տաղաւար տօներէն մէկը։ Սկիզբ առած է հրեաներու կողմէ նշուող Պասէք տօնէն, որու ատեն ըստ քրիստոնէական դաւ ...

                                               

Գրիգորեան տոմար

Գրիգորեան Օրացոյց Աստղագիտական հաշիւներու վրայ հիմնուած՝ տարիներու եւ ժամանակահատուածներու որոշման համակարգ մը, այլ խօսքով՝ տարեցոյց մը: Ժամանակակից՝ Գրիգորեան կամ Նոր տոմարը յաջորդած է հին հռոմէական՝ Յուլիոսի օրացոյցին կամ Հին տոմարին, ըստ որուն ...

                                               

Քարիւղ

Աշխարհի վրայ սպառող ուժանիւթի մեծ մասը կը ստացուի քարիւղէն։ Ջերմութեան ձեւի տակ արտադրուած ուժանիւթը կօգտագործուի շարժանիւներ դարձնելու համար։ Քարիւղը կը դասուի բրածոյ վառելանիւթերու կարգին, որովհետեւ կազմուած է միլիոնաւոր տարիներու ընթացքին փտած ...

                                               

Հնդկահայ Գաղափարախօսներ

Գրեթէ երկու դար տեւած ազատագրական շարժումը ԺԷ. դարու վերջին քառորդին կը ստեղծէ իր գաղափարախօսութիւնը, որուն ականաւոր ներկայացուցիչներն են հնդկահայ գաղութի լուսաւորիչներ Մովսէս Բաղրամեան եւ Շահամիր Շահամիրեան։ Մովսէս Բաղրամեան իր "Նոր տետրակ, որ կ ...

                                               

Ուժեր

Ոչ մէկ կայուն առարկայ կը շարժի, եթէ մէկը զայն չհրէ կամ չքաշէ։ Ուժ մը այն է, ինչ որ կը բանեցնենք, երբ առարկայ մը վերցնենք, հրենք, քաշենք կամ անոր վրայ ճնշենք։

                                               

Զմմառի Սուրբ Տիրամօր վանք

Զմմառի վանք, հայկական վանական համալիր Լիբանանի մէջ, Պէյրութէն 36քմ հիւսիս-արեւելք, Միջերկրական ծովու մակարդակէն 930 մեթր բարձրութեան վրայ: Կը հանդիսանայ Հայ կաթողիկէ եկեղեցիին Զմմառի պատրիարքական կղերական միաբանութեան աթոռանիստ մը:

                                               

Կարինի ժողով

Կարինի ժողով ։ Ժողովը գումարուեցաւ Կարին քաղաքին մէջ, ուր քննարկուեցաւ Քրիստոսի երկու բնութեան վերաբերող դաւանական հարցերը։ Այս ժողովին մասնակցեցան հայ հոգեւորականներէն՝ Եզր կաթողիկոս, չորս եպիսկոպոսներ եւ երեք վարդապետներ։ Մասնակցեցան նաեւ յոյն ...

                                               

Մարդ-մեքենայ

Մարդ-մեքենան ինքնագործ սարք մըն է, որ կրնայ մարդը փոխարինել կարգ մը աշխատանքներու պարագային։ Ընդհանրապէս, կը կառավարուի համակարգիչի մը կողմէ։ Յաճախ կը բաղկանայ մարդկային թեւերուն նման աշխատող թեւերէ։ Կը գործածուի մասնաւորաբար մեծ քանակութեամբ ապր ...

                                               

Համաճարակ

Համաճարակ, փոխանցիկ հիւանդութեան մը արագօրէն, մեծ տարողութեամբ, ակնկալուածէ աւելի մեծ թիւով մարդոց մէջ եւ որոշ շրջանի մը մէջ տարածումն է: Երբ համաճարակը տարածուի որոշ երկիրէ մը դուրս այլ երկիրներ եւ կամ ամբողջ աշխարհ ան կը կոչուի համավարակ, համաճ ...

                                               

Իպոլա (ժահրային հիւանդութիւն)

Իպոլա հիւանդութիւն, ժահրային հազուագիւտ եւ մահացու հիւանդութիւն մըն է: Յաճախ ան կը կոչուի Իպոլա արիւնահոսութեան հիւանդութիւն, որովհետեւ անոր յատկանշական ախտանշաններէն կարեւորագոյնը անսպասելի արիւնահոսութիւնն է: Այս հիւանդութեան ժահրը Իպոլա ժահրն ...

                                               

Ալզայմըրի Հիւանդութիւն

Ալզայմըր հիւանդութիւնը տարեցներու մօտ պատահած մոռացկոտութիւնն է։ Ան ծերութեան մէջ պատահած ընդհանուր մոռացկոտութեան մէկ տարբերակն է։ Ալզայմըր հիւանդութիւնը կը յատկանշուի ուղեղի հիւսուածքներուն մէջ beta ameloid բնասպիտ պարունակող ուղեղային կոյտերու ...

                                               

Յուղարկաւորութիւն

Յուղարկաւորութիւն կամ թաղում, հանգուցեալը թաղելու կարգն ու նա հետ կապուած, ինչպէս նաեւ մահուան հանդէպ մարդկանց վերաբերմունքն թաղումները կապուած եղած են կրօնական պատկերացումներու հետ եւ կատարուած է քարայրերուն ու բնական փոսերուն։ Հանդերձեալ կեանքի ...

                                               

Աբրահամ Սէքլէմեան

Ծնած է Մուսա Լերան Պիթիաս գիւղը եւ յաճախած գիւղի ծխական դպրոցը: Փոքր տարիքէն աչքի զարկած է իր արտակարգ ուշիմութեամբ եւ աշխատասիրութեամբ: Տիրապետած է անգլերէն լեզուին: Ուսուցիչ եղած է Կարինի մէջ ուր ձերբակալուած է իբրեւ յեղափոխական: Բանտէն ազատ ար ...

                                               

Ճոկանախաղ

Ճոկանախաղ, մարզական խաղ է որ կարելի է խաղալ սառի վրայ կամ դաշտի վրայ: Խաղին նպատակն է տափակ օղակը մտցնել հակառակ խումբի դարպասը։ Գանատայի եւ Ռուսաստանի ճոկանախաղի խաղցողները մասնաւորապէս յայտնի են: Խաղը նոյնպէս յայտնի է Ամերիկա եւ Եւրոպական երկիր ...

                                               

Շոգի

Շոգին, բնագիտութեան, տարրաբանութեան եւ ճարտարագիտութեան մէջ գոլորշիացած ջուրը կը նշանակէ: 100 աստիճան տաքութեան եւ բնական մթնոլորտային ճնշումով շոգին, զուտ, թափանցիկ օթակազի մը ձեւը եւ հեղուկ ջուրէն 1600 անգամ մեծ ծաւալ մը կունենայ: Բնական ըլլալո ...

                                               

Ամսթերտամի Սխիփհոլ Օդակայան

52.3081°N 4.7642°E  / 52.3081; 4.7642 Ամսթերտամի Սխիփհոլ Օդակայան հոլ.՝ Luchthaven Schiphol, անգլերէն՝ Amsterdam Airport Schiphol ԻԱԹԱ AMS ԻՍԱՕ EHAM, Նեթերլանտներու գլխաւոր օդակայանն է: Տեղակայուած Ամսթերտամէն դէպի հարաւ-արեւմուտք ինը քիլոմեթրի ...

                                               

Վիեննայի Միջազգային Օդակայան

Վիեննայի միջազգային օդակայան կամ Վիեննա-Շուեխաթ, Վիեննայէն 18 քմ. դէպի հարաւ-արեւելք եւ Պրաթիսլաւայէն 57 քմ. արեւմուտք Շուեխաթ քաղաքին մօտ տեղակայուած, Աւստրիոյ ամենածանրաբեռնուած օդակայանն է։ Օժտուած է լայնամարմին՝ միչեւ Airbus A380 օդանաւեր ընդ ...

                                               

Սանթիակօ գաղութ

Մոտաւորապէս 650-ին Ճամայքան գաղութացուեցաւ Հարաւային Ամերիկայի բնակիչներու կողմէն։ Ամենավաղ բնակավայրերը այս բնակիչներուն յայտնաբերուած են կղզիի կեդրոնը, Միտլսէքս կոմսութեան մէջ։ Մօտաւորապէս 950-ին Meillacan մշակոյթի կրողները բնակութիւն հաստատեցի ...

                                               

15-րդ հարաւային զուգահեռական

15 րդ հարաւային զուգահեռականը հասարակածէն 15° դեպի հարաւ եղած լայնութիւններու շրջանագիծն է։ Կանցնէ Ափրիկէյով, Հնդկական Ովկիանոսով, Խաղաղական Ովկիանոսով, Հարաւային Ամերիկայով, Աւստրալիայով եւ Աթլանտեան Ովկիանոսով։ Հասարակածէն հեռաւորութիւնը 1659 ք ...

                                               

Անապատներ

Անապատ, ծայրայեղ չորային, ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխութեամբ շրջան է, ուր շոգիացումը ջուրի բաց մակերեսէն 7-ից 30 անգամ կը գերազանցէ մթնոլորտային տեղումներու քանակին։ Երկրագունդի անապատներու ընդհանուր տարածութիւնը 15–20 մլն. կմ² է։ Անապատները, բացառ ...

                                               

Վասա Նաւ

Վասա "Ва́за", շուէտական ռազմական նաւ, որ ջուր իջած է 1628-ի ամրան: Նաւը իր անունը ստացած է այդ ժամանակաշրջանի շուէտական թագաւորութեամ իշխող Վասա գերդաստանի պատիւին: Ըլլալով զուիցերիական նաւատորմի մեծագոյն ու թանկարժէք ռազմանաւերէն մէկը, "Վասան" պ ...

                                               

Բանաստեղծական Չափի Միաւորներ

Բանաստեղծական չափի միաւորներն են. Յանգը բանաստեղծութեան հնչիւնային ձեւաւորումի հիմնական միջոցներէն է։ Այն աւելի ներդաշնակ ու երաժշտական կը դարձնէ բանաստեղծական տողը։ Յանգ կ’ունենանք, երբ տողերը կ’աւարտին համահունչ վերջաւորութեամբ՝ Յանգը Հայաստանի ...

                                               

Աստուրիոյ թագաւորութիւն

Աստուրիոյ թագաւորութիւն միջնադարեան պետութիւն Պիրենեան թերակղզիի տարածքին մէջ 718-925 թուականներուն։ Հիմնադրուած է Ուեսթքոթ Պելագիուս Աստուրիասը 718 թուականին։ Երկիրը կառաւարած է Աստուրական թագաւորական տոհմը։ Տարածքը կազմած է առաւելագոյնը 60 000 ...

                                               

Մոլտովա

Մոլտովա, պետութիւն Արեւելեան Եւրոպայի մէջ։ Մայրաքաղաքն է Քիշնեւ։ Մոլտովա դէպի ծով ելք չունեցող պետութիւն մըն է, որ արեւմուտքէն սահմանակից է Ռումանիոյ, իսկ արեւելքէն, հիւսիսէն եւ հարաւէն՝ Ուքրանիոյ:

                                               

Պարզ լիճ

Հոսք ունեցող լիճ է։ Կը սնուի աղբիւրներէ։ Ունի 300 մ. երկարութիւն եւ 100 մ. լայնութիւն։ Միջին խորութիւնը 3 մ. է, առաւելագոյնը 10 մ.։ Մակերեսը կը կազմէ 0.,027 քմ², ծաւալը 83.8 հազար խորանարդ մեթր։ Զարգացած են սողանքային երեւոյթները։ Շրջապատուած է ա ...

                                               

Մարմարաշէն

Մարմարաշէն, ունեցած է նաեւ Ախամզալու, Աղհամզալու, Արմզալու, Լուկաշին, Մարմարիկ անուանումները։ Գիւղ Արարատի մարզին մէջ, Մասիս քաղաքէն 6 քմ. հարաւ-արեւելք։ Մարզկեդրոնէն 20 քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի։ Մարմարաշէն վերանուանուած է 1967-ին։

                                               

Սեւանավանք

Սեւանավանք, հայկական վանական համալիր Սեւանի թերակղզիի վրայ, Գեղարքունիքի մարզ, Հայաստանի Հանրապետութիւն։ Հիմնադրուած է 305 թ., երկու եկեղեցիները՝ 874 թ։ Սեւանի վանքը կը գտնուի Սեւանի թերակղզիին մէջ նախկինին՝ կղզի, հիմնադրած է Գրիգոր Ա. Լուսավորիչ ...

                                               

Փամպակի լեռնաշղթայ

Փամբակի լեռներ, Բամպակ, Պամբակի լեռնաշղթայ, Պամբի լեռնաշղթայ, Պամբուգ, Սպիտակի լեռնաշղթայ, Փամբակ, Փամփակի լեռնաշղթայ, լեռնաշղթայ Հայաստանի Շիրակի մարզի, Լոռիի մարզի, Արագածոտնի մարզի, Կոտայքի մարզի, Տաւուշի մարզի եւ Գեղարքունիքի մարզին մէջ։ Կերկ ...

                                               

Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի, Նառլըգաբու

Նառլըգաբռւ Սուրբ Յովաննէս Եկեղցի, 1743-ին հիմնուած է իբր հիւանդանոց, անտերունչ եւ աղքատ հիւանդներու համար։ Սակայն բացումը կատարուած է 1751-ին, հաւանաբար այդ տարին, պատահած ժանտախտի մեծ համաճարակէն վարակուողները պատսպարելու նպատակաւ։ Բազմավաստակ բ ...

                                               

Ապարանի Դաշտ

Տարածքը մօտ 200 քմ², տարածուած է հիւսիս-արեւմուտքից հարաւ-արեւելք։ Բարձրութիւնը 1800-2000 մ է։ Մակերեւոյթը բլրաալիքավոր է՝ տեղ-տեղ դարաւանդներով ու արտաբերման կոներով։ Ապարանի դաշտի հարաւը կը գտնուի Ապարանի ջրամբարը։ Կան ստորերկրեայ ջուրերու պաշա ...

                                               

Համրա փողոց

Համրա փողոց, այդ ոչ միայն ամէնէն գլխաւոր փողոցներէն մէկն է, Պէյրութ, Լիբանանի մէջ, այլ նաեւ գլխաւոր տնտեսական եւ դիւանագիտական կեդրոնն ու նշանակէտն է: Համրա փողոցը կը գտնուի նոյն անունով կոչուած թաղակայքին մէջ՝ Համրա: Անոր գիտարուեստական անունն է ...

                                               

ՃամԷ մզկիթ (Սպահան)

ՃամԷ մզկիթ կամ Ուրբաթի մզկիթ, The Jāmeh Mosque of Isfahān or Jāme Mosque of Isfahān Persian: مسجد جامع اصفهان‎ – Masjid-e-Jāmeh Isfahān) հասարակական ամենախոշոր մզկիթը Իրանի Սպահան քաղաքԻ մէջ: Մզկիթը կառուցուեր է երկար ժամանակ. հիմնադրուեր է 771 թ ...

                                               

Մուհարրաք (կղզի)

Հին ժամանակ կղզին անուանուած էր Մուհարրաք: 19-րդ դարէն մինչեւ 1923 թուականը կղզին եղեր է Ալ Խալիֆա հարստութեան կամ թագաւորութեան նստավայրը: Կղզիին երկարութիւնը 18 քմ, լայնութիւնը 5.5 քմ, մակերեսը կը կազմէ մօտաւոր 56 քմ քառակուսի եւ կը շարունակէ մ ...

                                               

Պանի Եաս

Պանի Եաս արաբական Միացեալ Էմիրութւններու մէջ Նաճտի ծագումով ցեղային դաշնակցութիւն է: Ան դաշնակցութիւն ունէր տարածաշրջանի շատ այլ ցեղերու հետ: Ցեղային դաշնակցութիւն, որը բաղկացած է՝ Տուպայէն մինչեւ Քաթար հարաւ-արեւելք Խաուր ալ Ուտայտ ցեղերէ, կը կո ...

                                               

Սարսանգի ջրամբար

Սարսանգի ջրամբար, ջրամբար Արցախի Հանրապետութեան Մարտակերտ շրջանին մէջ՝ Մարտակերտ քաղաքէն շուրջ 15 Քմ հարաւ-արեւմուտք։ Կառուցուած է 1970-ին Թարթառ գետին միջին հոսանքին մէջ եւ սկսած է օգտագործուիլ 1976-ին։ Ջրամբարին վրայ կառուցուած է Սարսանգի ջրէկ- ...

                                               

Կապոյտ Լեռներ

Կապոյտ Լեռներ, լեռներ Նոր Հարաւային Ուէյլզ նահանգին մէջ, Մեծ Ջրբաժան Լեռնաշղթայի մաս մը: Իր անունը ստացած է գորշակապտաւուն ծուխի հետեւանքով, որ հետեւանք է նվենիներու գոլորշացումներուն, որոնք հեռուէն նայելով լեռներուն կը հաղորդեն գորշ կապոյտ երանգ ...

                                               

Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1945-1970 տարիներուն

Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1945-1970 տարիներուն, սփիւռքահայութիւնը Բ. Աշխարհամարտէն ետք Արեւմուտքի մէջ կը դարմանէ իր վէրքերը՝ մասնակցելով վերակառուցման ընդհանուր ճիգին։ Քաղաքական վերիվայրումներու բերումով, արեւելա-եւրոպական բազմաթիւ երկիրն ...

                                               

Թաւրիզի շուկայ

Թաւրիզի շուկայ, Թաւրիզի ամենահին փակ շուկան, որ 2010-ին ներառուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ: Դարեր շարունակ Թաւրիզ քաղաքը կանգնած է Մետաքսի ճամբուն վրայ: Քաղաքէն այս ճամբան շարունակուած է դէպի հիւսիս, հարաւ եւ արեւմուտք: ...

                                               

Բռի եղցի (Բռի Եկեղեցի)

Անահիտի ձորակին ձախ կողմը փռուած է Բռի Եղցի եկեղեցի իւշարձանախումբը։ Ամայի՝ փուշ ու տատասկով, քար ու աւազով պատուած տարածքին մէջ կերեւի միջնադարեան մեծ վանքային համալիրը։ Թէեւ համալիրին կանգուն, մասամբ նաեւ քանդուած կառոյցները, ըստ անոնց վրայի ար ...

                                               

Սուրբ Ստեփանոսի Մայր Տաճար (Վիեննա)

Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճար, կաթոլիկ տաճար, Աւստրիոյ ազգային խորհրդանիշը․ Աւստրիոյ մայրաքաղաք Վիեննայի գլխաւոր տաճարը եւ խորհրդանիշը: Կարտինալ արքեպիսկոպոսի նստավայրը։ Կը գտնուի հին քաղաքի կեդրոնական մասը, Սուրբ Ստեփանոսի հրապարակին տարածքին: Ստեփ ...

                                               

Պայքալ Լիճ

Պայքալ լիճ, կերտուածական ծագման լիճ Ռուսիոյ մէջ` արեւելեան Սիպերիոյ հարաւին մէջ: Պայքալ լիճը աշխարհի քաղցրահամ ջուրերու 20%-կը պարունակէ, որ 23615.39 քմ-ի կը հաւասարի 3, եւ այդ ցուցանիշով Պայքալ լիճը աշխարհին մէջ առաջինն է։ Պայքալը աշխարհի ամենամ ...

                                               

Քրտերէն

Քրտերէն, հնդեւրոպական լեզուաընտանիքի հնդիրանական լեզուախումբին պատկանող լեզու։ Քրտերէն կը խօսի աշխարհի մէջ 21 միլիոն անձ։ Լեզուն կը գործածուի Թուրքիոյ, Իրաքի, Իրանի, Սուրիոյ, Հայաստանի, Լիբանանի եւ այլ երկիրներու մէջ, ուր կայ քիւրտ բնակչութիւն։ Ժ ...