ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 112




                                               

Հայկազեան Դպրոց (Թեհրան)

Հայկազեան դպրոց, միջնակարգ, երկսեռ դպրոց։ Հիմնադրուած է 1870-ին, Թեհրանի Տարուազէ Ղազուին թաղամասին մէջ՝ արեւմտահայ մտաւորականներ Միքայէլ Մարգարեանի, Կարապետ Պազիրխանեանի եւ Յովսէփ Գասպարեանի նախաձեռնութեամբ։ Սկզբնական շրջանին գտնուած է եկեղեցւոյ ...

                                               

Հռիփսիմեան Օրիորդաց Դպրոց (Պաքու)

Պաքուի հայկական Հռիփսիմեան օրիորդաց միջնակարգ դպրոց, հայ աղջիկներու համար բացուած ամենահին դպրոցներէն է։ Հիմնուած է 14 Յունիս 1869-ին, փաստաթուղթի մը համաձայն 1870-ին։ Պահուած է Պաքուի մարդասիրական ընկերութեան հաշուին։ 1872-ին ունեցած է նախապատրա ...

                                               

Մ. եւ Հ. Արսլանեան Ճեմարան

Մ. եւ Հ. արսլանեան Ճեմարան ը, երկրորդական վարժատեղակայուած է Մըզհեր շրջանի բլուրի կողին, Անթիլիաս, Լիբանան։ 26000 քառակուսի մեթր տարածութեամ հողաշերտի մը վրայ։ Բացի ընդարձակ ու լուսաւոր դասասրահներէն, Ճեմարանը օժտուած է ուսումնական բազմաթիւ յարմա ...

                                               

Մուրատեան Վարժարան

Մուրատեան վարժարան ՝ սփիւռքի մէջ գործող հայկական վարժարան է։ Վարժարանը որոշակի դեր կը կատարէ հայ-ֆրանսական մշակութային կապերու զարգացման գործին մէջ։ Սերտ կապի մէջ է Հայաստանի հետ։ Հիմնադրուած է 1832-ին, Իտալիոյ Պադուա քաղաքին մէջ, եւդոկացի մեծահա ...

                                               

Նարեկ Հայկական Վարժարան (Լառնաքա)

Անուան այլ կիրառումներու համար տես՝ Նարեկ հայկական վարժարան այլ կիրառումներ Նարեկ հայկական դպրոց, դպրոց Կիպրոսի Լարնաքա քաղաքին մէջ։

                                               

Շուշիի Հռիփսիմեան Օրիորդաց Միջնակարգ Դպրոց

Շուշիի Հռիփսիմեան օրիորդաց միջնակարգ դպրոց ը հիմնուած է -ին՝ վարդապետ ջանքերով։ Դպրոցը 1877-ին ունեցած է 4 ուսուցիչ եւ աշակերտուհի։ 1881-ին աշակերտուհիներու թիւը հասած է 120-ի։ Ըստ Լեոի, բացումէն մէկ տարի ետք Հռիփսիմեան դպրոցը իր ճակատագիրը կապած ...

                                               

Ռոզ եւ Ալեք Փիլիպոս Վարժարան

Ռոզ եւ Ալեք Փիլիպոս Վարժարան, ամէնօրեայ վարժարան։ Հիմնուած է 1969-ին, Լոս Անճելըսի մէջ՝ Հայաստանեայց Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Հոլիուուտի հոգաբարձութեան նախաձեռնութեամբ եւ Փիլիպոս ամուսիններու նուիրատուութեամբ։ Ունի ՀՕՄ-ի Մարի Փոստոեանի անուան ման ...

                                               

Սամուէլ-Մուրատ Վարժարան (Փարիզ)

1846 թուականին տեղափոխուած է Փարիզ, 1870 թուականին՝ Վենետիկ, միացուած է Ռափայէլեան վարժարանին եւ կոչուած Մուրատ Ռափայէլեան։ Մխիթարեան միաբանները, ստանալով ֆրանսական կառավարութեան համաձայնութիւնը, 1929 թուականին վարժարանը Սամուէլ-Մուրատ անունով բա ...

                                               

Սթամպուլի Հրանդ Տինքի Անուան Հայ Երեխաներու Դպրոց

Սթամպուլի Հրանդ Տինքի Անուան Հայ Երեխաներու Դպրոց, կը գտնուի Սթամպուլի մէջ, ։ Կը գործէ Սթամպուլի Հայ աւետարանական եկեղեցիին մէջ, 2003-էն ի վէր։ Կը գտնուի Սթամպուլի ամէնահին հայկական թաղամասերուն մէկուն մէջ՝ Գում Գափուի մէջ։ 2010-էն ի վէր կանուանո ...

                                               

Մարտիրոս Յարութիւնեան

Կրթութիւնը ստացած է Գէորգեան ճեմարանի մէջ, ապա Պերլինի համալսարանին մէջ ուսանած է տնտեսագիտութիւն: Հայրենիք վերադառնալով` աշխատած է իբրեւ ուսուցիչ, դասաւանդած է գերմաներէն, հայերէն եւ գրականութիւն: Մ. Յարութիւնեան երիտասարդ տարիներուն անդամակցած ...

                                               

Երեմիա Խասգիւղի

Վրթանէս վարժապետ՝ որդի Սկիւտարցի Աւագերեց Տ․ Պետրոս քահանային, ծնած է Սկիւտարի մէջ 1802 թուականին։ Աշակերտած է Գում Գաբուի Մայր ուսումնարանին մէջ՝ գիտնական Տ․ Մեսրոպ քահանային, որուն պաշտպանութիւնը վայելած է եւ անորմէ սորված՝ իր տոմարական ուսումը ...

                                               

Աչըք Ռատիօ

Աչըք Ռատիօ Աչըք Ռատիօ-ի եթերոով "Ակօս" -ի ներկայացուցած նախագիծը պիտի կոչուի "Ռատիօ Ակօս", որուն ընթացքին Թուրքիոյ եւ աշխարհի տարբեր իրադարձութիւններու վերաբերեալ պիտի տրամադրուին տեղեկութիւններ եւ հարցազրոյցներ: Նշենք, որ Աչըք Ռատիօ-ն Նոյեմբեր 1 ...

                                               

Ազատեան

Արուս Ազատեան, մանկավարժ Գէորգ Ազատեան Արեգ Ազատեան ծ. 1986, արձակագիր, բեմադրիչ Ալեքսանտր Թադեւոսի Ազատեան ծ. 1930, նկարիչ, գոբելենագործ։ Արսէն Ազատեան ծ. 1959, բեմադրիչ, գրող, արտադրող, ժապաւէնի սարքաւորող, գործարկու։ Գէորգ Ալիբեկի Ազատեան 1947 ...

                                               

Ահարոնեան

Գրիգոր Պետրոս Ահարոնեան 1896-1980, քանդակագործ։ Աշոտ Սիրաս Ահարոնեան 1971, ՀՀ իրաւապահ մարմիններու գործիչ։ Անի Արտաշէս Ահարոնեան 1990, հաղորդավար։ Գառնիկ Ռոպերթի Ահարոնեան 1972-1992, ազատամարտիկ։ Դաւիթ Էդուարտի Ահարոնեան 1972-1993, ազատամարտիկ, տ ...

                                               

Աբգարեան

Գէորգ Վահագնի Աբգարեան 1920-1998, բանասէր, պատմաբան, ձեռագրագէտ, մատենագէտ։ Գէորգ Ղազարի Աբգարեան 1845-1920, գործարար, բարերար Գէորգ Կարապետի Աբգարեան 1888-1967, քանդակազարդող վարպետ Գէորգ Աբգարեան Բալթազար Գասպարի Աբգարեան 1880-1909, ռումինահայ ...

                                               

Ադամեան

Աշոտ Խաչատուրի Ադամեան, նկարիչ, քանդակագործ, մետալագործ, ճարտարապետ, ձեւաւորող։ Աշոտ Քարլոսի Ադամեան, կինոյի եւ թատրոնի դերասան, բեմադրիչ Աշոտ Ալեքսանդրի Ադամեան, ազատամարտիկ, Արցախեան ազատամարտի մասնակից Ալեքսանդր Ադամեան ծ. 1917, դերասան Աշոտ Փ ...

                                               

Ազարեան

Վիրապ Ազարեան, 1889-? ֆետայի Ստեփանոս Ազարեան 1826-1899, բառարանագիր, եկեղեցական գործիչ Կիրակոս Ազարեան 1878-1915, բժիշկ։ Արթուր Ազարեան ծ. 1959, խմբագիր, թարգմանիչ, լրագրող, հրապարակախօս Դաւիթ Վրոյրի Ազարեան 1952-2003, դաշնակահար, կոմպոզիտոր։ Յո ...

                                               

Ազիզեան

Գրիգոր Ստեփանի Ազիզեան ծ. 1947, ճարտարագէտ-շինարար։ Գրիգոր Մինասի Ազիզեան 1923-2003, նկարիչ։ Գրիգոր Ազիզեան Սէյրան Ալեքսանդրի Ազիզեան 1962-1994, ազատամարտիկ, ճարտարագէտ-սակրաւոր։ ՊԲ աւագ լեյտենանտ։ Ցոլակ Լեւոնի Ազիզեան 1912-1990, նկարիչ Մայիս Ազի ...

                                               

Ազնաւուրեան

Այտա Վաղինակի Ազնաւուրեան ծ. 1923, երգչուհի։ Գրիգոր Յովհաննէսի Ազնաւուրեան ծ. 1928, լրագրող։ Գոհար Ազնաւուրեան ծ. 1906, բանասէր Հիւրմիւզ Ազնաւուրեան ծնունդ եւ մահ 20-րդ դար, փաստաբան։ Յովսէփ Ազնաւուրեան 1854-1935, ճարտարապետ Արուս Միսաքի Ազնաւուր ...

                                               

Աղայեան

Ալեք Աղայեան 1886-1963, իրաւաբան, Իրանի խորհրդարանի պատգամաւոր Էդուարդ Բագրատի Աղայեան 1913-1991, լեզուաբան։ Գրիգոր Աղասիի Աղայեան 1955-2005, բժիշկ, համաճարակաբան, զինուորական գործիչ։ Արշալոյս Աղայեան 1945, նկարիչ Եսայի Աղայեան 1913-1995, թղթակից ...

                                               

Ամիրեան

Ղազարոս Ռուբէնի Ամիրեան 1959, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։ Նազիկ Յովհաննէսի Ամիրեան 1967, ազատամարտիկ, ՀՀ բանակի գնդապետ։ Եուրի Բաբգէնի Ամիրեան 1938-2004, դերասան։ Յովհաննէս Թադէոսի Ամիրեան 19-20-րդ դարեր, խմբագիր Արսէն Մինասի Ամիրեան 1881-1918, պո ...

                                               

Ամիրխանեան

Սերգէյ Սուրէնի Ամիրխանեան 1962-1994, հայ ազատամարտիկ։ Վէաչեսլաւ Ալեքսանդրի Ամիրխանեան ծն. 1953, հայ ռեժիսոր, սցենարիստ եւ դերասան։ Շաւարշ Մեհրապի Ամիրխանեան 1894-1959, հայ յեղափոխական, կուսակցական եւ պետական գործիչ, խմբագիր։ Ռոբպերտ Բաբգէնի Ամիրխ ...

                                               

Անտոնեան

Արամ Անտոնեան Արամ Արամայիսի Անտոնեան 1915, գրող։ Անդրանիկ Անտոնեան 20-րդ դար, տեսաբան։ Արամ Անտոնի Անտոնեան 1875-1951, լրագրող, պատմաբան, հրապարակագիր։ Անթուանէթ Գրիգորի Անտոնեան 1890-1975, գրող։ Արտաշէս Անտոնեան 1980, ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Արտաշ ...

                                               

Ասատուրեան

Գարեգին Կիրակօսի Ասատուրեան 1900-1969, Անդրկովկասեան շրջանի Ադրբեջանի եւ Հայաստանի ԽՍՀ Զինկոմ 1938-1952 Աւետիս Ասատուրեան 20-րդ դար, թղթակից։ Վրթանէս Ասատուրեան 1908-2000, գրող, բանասէր։ Վահրամ Ասատուրեան 1876-?, բժիշկ։ Վահրամ Ասատուրեան Ասատուր ...

                                               

Ասատրեան

Մամիկոն Վահանի Ասատրեան 1929, փիլիսոփայ Հրաչեայ Մանուէլի Ասատրեան 1952, ֆիզիկոս-տեսաբան։ Գէորգ Խնկոյի Ասատրեան 1928-1979, կինոգործիչ։ Անի Ասատրեան 20-րդ դար, բանաստեղծուհի։ Ասատուր Աւետիսի Ասատրեան 1903-1964, հայ գրականագէտ Արամ Ասատրեան 1953-200 ...

                                               

Ասմարեան

Ասմարեան, հայկական մականուն՝ գրանցուած Հայկական Միջագետքի, Վասպուրականի, Տարօնի եւ Վանանդի մէջ, ուր հայ ընտանիքները, 1915-1923 Հայոց Ցեղասպանութեան արդիւնքով, գաղթած են Արարատեան դաշտ՝ Ասմար անուն եւ Ասմարեան մականունը տարածեցին նաեւ Արեւելեան Հա ...

                                               

Ասրեան

Սեդրակ Սերգէյի Ասրեան 1972-2016, ազատամարտիկ, արցախեան եւ քառօրեայ պատերազմներու մասնակից։ Խաչիկ Մայիսի Ասրեան 1970, պետական, հասարակական գործիչ Ստալինա Խորէնի Ասրեան 1973-1993, բուժքոյր, արցախեան պատերազմի մասնակից։ Աշոտ Մինասի Ասրեան 1920-1992, ...

                                               

Աւետեան

Գաբրիէլ Աւետեան 19-րդ դար-?, մամուլի գործակալ, թղթակից։ Գրիգոր Աւետեան Արշաւիր Մարգար Աւետեան 19-րդ դար, մտաւորական։ Անատոլի Ղեւոնդ Աւետեան 1952, նկարիչ, քանդակագործ Գրիգոր Կարապետի Աւետեան 1870-1946, դերասան, թարգմանիչ։ Գրիգոր Աւետեան?-20-րդ դար ...

                                               

Աւետիքեան

Ամիկ Աւետիքեան 1915-1988, գիւղատնտես։ Արմենակ Կարապետի Աւետիքեան 19-20-րդ դարեր, մշակութային գործիչ։ Սերժ Աւետիքեան 1955, կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ եւ փրոտիւսէր։ Աղաջան Աւետիքեան Պարսկաստանցի հայ վաճառական։ Ռուզան Աւետիքեան 1978, երգչուհի Ե ...

                                               

Բարսեղեան

Փառանձեմ Ալեքսանի Բարսեղեան, 1925-2016, Արցախեան շարժման մասնակից Փանոս Բարսեղեան?-20-րդ դար, թղթակից

                                               

Բրուտեան

Պօղոս Բրուտեան -1915, դեղագործ։ Վաչէ Բրուտեան ծնած է Հալէպ, 1953-ին, Հրապարակագիր, խմբագիր Գէորգ Արշակի Բրուտեան 1888-1952, գեղանկարիչ։ Գէորգ Աբէլի Բրուտեան 1926-2015, փիլիսոփայ Վարդան Բրուտեան 19-20-րդ դարեր, գրող Միքայէլ Յարութիւնի Բրուտեան 186 ...

                                               

Գալֆայեան

Ամբրոսիոս Գալֆայեան 1826-1906, պատմաբան, բառարանագիր Առաքել Գէորգի Գալֆայեան 1830-ական թթ 1910-ական թթ. ետք, բանաստեղծ, բանասէր Արիս Գալֆայեան 1884-՞, մանկավարժ Գրիգոր Գալֆայեան 1868-՞, խմբագիր-հրապարակախօս։ Գրիգոր Գալֆայեան Աւետիս Գալֆայեան 1913 ...

                                               

Հայկական Կերպարուեստը՝ Նորագոյն Շրջանին

Նորագոյն շրջանի կերպարուեստը, անկախութեան հռչակումէն ետք –ին Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ սկսած ընկերվարական ճգնաժամը ազդացած է նաեւ կերպարուեստի բնականոն զարգացման վրայ, "կաթուածահար" քաղաքաշինութիւնն ու ճարտարապետութիւնը կրողութիւնը չունէր հոյա ...

                                               

Իւղաներկ

Իւղաներկեր, անօրգանական գունանիւթերու եւ լցոններու կախոյթները օլիֆներուն մէջ։ Յաճախ օգտագործուող գունանիւթերն են՝ տիտանի IV օքսիդը, օքրան, երկաթի սուսրը, քրոմի III օքսիդը, կապարի քրոմաներկը եւ այլն։ Լցոնները կ՚աւելացուին իւղաներկերուն որոշակի մած ...

                                               

Լեզուի խնամքը՝ իր երկու երեսներով 1900-1920-ական տարիներուն

Լեզուի խնամքը ՝ իր երկու երեսներով, 1990-ական տարիներու արձակագիրները, արուեստով ու կեանքի պատկերացումով, սերնդակից բանաստեղծներուն մօտ են։ Արդէն անոնցմէ ոմանք, պատմողական ու հոգեբանական գործերու կողքին, գրած են բանաստեղծական արձակի էջեր։ Նախ ՝ լ ...

                                               

Գեղարուեստական Գրականութիւն

Գեղարուեստական գրականութիւնը ծագում առած է գիրի ստեղծումէն ետք, իսկ մինչ այդ մարդկութիւնը ստեղծագործած է բերանացի, որ կոչուած է բանահիւսութիւն։ Անոր տեսակներէն են՝ առասպել, հեքիաթ, առակ, առած, վիպերգութիւն, քնարական երգեր եւ այլն, որոնց միջոցով ժ ...

                                               

Բեմագրութիւն

Բեմագրութիւն կամ շարժագրութիւն "սենարիօ", շարժանկարի մը պատրաստութեան հիմք ծառայող գրութիւնը, անոր համառօտ պատմութեամբ եւ խօսակցութիւններով, կը կոչուի բեմագրութիւն կամ շարժագրութիւն կամ տակաւին միջազգային գործածութեան հասած բառով մը "սենարիօ" ։ Ճ ...

                                               

Վէպ

Վէպի մասին "Հայ վէպի պատմութիւն" գիրքի ծանօթագրութեան մէջ գրուած է. "Վէպը արուեստի ինտելեկտուալացման ամենաբարձր աստիճանն է" ։ Ժանրի միջազգային ռոման անուանումը կը վերագրուի 11 - 12-րդ դարերուն եւրոպական միջավայրի բոլոր այն ստեղծագործութիւններուն, ...

                                               

Վիպապաշտ քնարերգութեան գլխաւոր լարերը

Վիպապաշտ քնարերգութիւնը կը բնորոշուի յուզականութեամբ։ Գիծ մը՝ որուն դրսեւորումը, ըստ խառնուածքի, կ’ըլլայ բոտն, կամ աւելի մեղմ։ Այս հիման վրայ է, որ հետեւող նմուշները կը բաժնուին երկու խմբակի՝ ուժգին եւ մեղմ շեշտով, "բարձր" եւ "ցած" եղանակով կտորն ...

                                               

Քնարա-պատմողական տեսակներ

Քնարա-պատմողական տեսակներ, գոյութիւն ունին գրական սեռի տեսակներ, որոնք կը պատկանին քնարական եւ պատմողական սեռերուն հաւասարապէս։ Այս տեսակներէն են՝ առակը, աւանդավէպ-քերթուածը, երկարաշունչ դիւցազնավէպ-քերուածը, եւն։ Ինչպէս զուտ քնառականները, այս տե ...

                                               

Քնարական սեռի տեսակներ

Քնարկական Սեռի Տեսակներ, քնարական Սեռի Տեսակներն են. ժողովրդական բանահիւսութեան հեռաւոր ժամանակաշրջաններուն, քնարական արտայայտութիւնները՝ երգերը, բաժնուած եղած են տեսակներու՝ ըստ նիւթի, ձեւային փոքր տարբերութիւններով՝ սիրոյ երդեր, աշխատանքի երգեր ...

                                               

Արա Գեղեցիկ Եւ Շամիրամ

"Արա Գեղեցիկ եւ Շամիրամ" -ը հայ ժողովրդական վիպասանք, աւանդազրոյց է, որ ձեւաւորուած է Ք.ա. 2-րդ հազարամեակին եւ կը յիշեցնէ Օզիրիսի եւ Իզիտայի, Թամմուզի եւ Իշտարի, Ատոնիսի եւ Աֆրոտիթէի առասպելները։ 5-րդ դարուն վիպերգը գրի առնուած է Մովսէս Խորենացի ...

                                               

Թարգմանչաց Շարժում

Թարգմանչաց շարժում, հայ գիրերու գիւտէն ետք սկզբնաւորուած շարժում, որու նպատակն էր՝ նախ հայերէնի թարգմանել Աստուածաշունչը, հայացնել եկեղեցական ծէսը, ապա հայալեզու քրիստոնէական գրականութիւնը տարածել, հայոց դպրութիւնը սկզբնաւորելու միջոցով նպաստել Հ ...

                                               

Հայկական տպագրութիւն

Հայկական տպագրութիւն, հայերէն բնագիրներու տպագրական վերարտադրութիւնն ու բազմացումը։ Հայկական տպագրութիւն են նաեւ այլալեզու հրատարակութիւններու մէջ հայերէն տպուած հատուածները։ Յաճախ Հայկական տպագրութիւն կը նկատուին մեսրոպատառ ամէն մէկ տպագրութիւն ...

                                               

Նոր Շրջանի Հայ Գրականութիւն

Նոր Շրջանի Հայ Գրականութիւն, 17-րդ դարու Ա.ին քառորդէն, հայ իրականութեան մէջ սկիզբ առած ընկերաքաղաքական եւ մշակութային զարթօնքը նպաստած է գեղարուեստական գրականութեան զարգացման։ Գրչագրութեան եւ նորաստեղծ տպագրութեան շնորհիւ վերակենդանացած է միջնադ ...

                                               

Օտարագիր Հայ Գրողներ

Օտարագիր Հայ Գրողներ, սփիւռքի տարածքին հայ գրողներու մէկ մասին ստեղծագործութեան լեզուն օտար է։ Աւանդաբար առաջին օտարագիր հայ գրողը կը նկատուի Խաչատուր Ոսկանը։ Օտարագրութիւնը "մայր" մշակոյթի պատմութեան մէկ մասն է. այն երեւոյթ մըն է, որ արտաքուստ " ...

                                               

Մամբրէ Վերծանող

Մամբրէ Վերծանող, հայ թարգմանիչ, ճառախօս եւ մեկնիչ, ապրած՝ Ե. դարու Բ. կիսուն։ Ծննդեան եւ մահուան թուականները անյայտ են։ Կեանքի մասին սակաւ տեղեկութիւններ կան։ Ըստ աւանդական տեղեկութիւններու եղած է Մովսէս Խորենացիի եղբայրը եւ Մ. Վ. Սահակ Պարթեւի ե ...

                                               

Վիեննայի Մխիթարեանները

Վիեննայի Մխիթարեան Միաբանութիւն ը Վենետիկի Մխիթարեաններէն բաժնուած ճիւղ մըն է։ Այս բաժանումը տեղի ունեցած է 1733-ին Հ. Աստուածատուր Բաբիկեանին եւ Հ. Մինաս Գասպարեանի գլխաւորութեամբ։ Յետ Թրիեստի մէջ կարճ ատեն մը ապրելու, Նաբոլէոնի կրօնական հալածան ...

                                               

Զարթօնք (վէպ)

Մալխաս, վէպին յառաջաբանին մէջ, գրուած 9 Օգոստոս, 1933-ին, կը պարզէ պատճառները, որոնք զինք ստիպեցին ձեռնարկելու "այս մեծածաւալ աշխատանքին", միաժամանակ կը լուսաբանէ որոշ կէտեր․- Յեղափոխական շարժումը տեւականօրէն իր դրօշմը դրաւ ազգային կեանքին մշակու ...

                                               

Թշուառները

Թշուառները, ֆրանսացի գրող Վիքթոր Հիւկոյի պատմական վէպը. առաջին անգամ հրատարակուած է 1862 թուականին, զոր կը համարուի 19-րդ դարու մեծագոյն վէպերէն մին: Հրատարակուած թուականէն ընդամէնը 3-4 տարի ետք, առաջին անգամ, հայերէնի թարգմանուած է զմիւռնիացի լե ...